Prowadzenie głosów
Teoria muzyki · Harmonia tonalna · Poziom 4 · 16 min
Następstwo akordów to nie szereg klocków, lecz zespół linii melodycznych („głosów”) poruszających się razem. Harmonia klasyczna myśli czterema głosami – sopran, alt, tenor, bas – jak chór. Na fortepianie dzieli się je często tak: sopran i alt w prawej ręce, tenor i bas w lewej.
Skale głosów i odstępy
- Sopran: od środkowego C do wysokiego G; alt: od G pod środkowym C do D; tenor: od C oktawę pod środkowym C do G; bas: od niskiego E do środkowego C (w przybliżeniu).
- Nie więcej niż oktawa między sopranem a altem oraz między altem a tenorem (bas może być dalej).
- Głosy się nie krzyżują.
Zasady ruchu
- Zatrzymuj dźwięki wspólne w tym samym głosie.
- Idź najkrótszą drogą: głosy środkowe poruszają się krokiem lub małymi skokami.
- Dźwięk prowadzący idzie w górę do toniki (przynajmniej w górnym głosie).
- Septyma opada krokiem.
- Preferuj ruch przeciwny między basem a sopranem.
- Najchętniej dubluj prymę; nigdy nie dubluj dźwięku prowadzącego.
Najsłynniejszy zakaz: równoległe kwinty i oktawy
Dwa głosy tworzące kwintę czystą (lub oktawę), które idą w tym samym kierunku do kolejnej kwinty (lub oktawy), dają kwinty lub oktawy równoległe. Oba głosy zlewają się i tracą niezależność: faktura się przerzedza. Porównaj:
M:4/4
L:1/4
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
K:C
[V:RH] "F"[FA]2 "G"[GB]2 | "F"[FA]2 "G"[DG]2 |]
[V:LH] "_wrong"[F,C]2 [G,D]2 | "_right"[F,C]2 [G,B,]2 |]
Takt 1: każdy głos idzie w górę o cały ton. F–C staje się G–D (równoległe kwinty między basem a tenorem), a F–F staje się G–G (równoległe oktawy). Takt 2: trzy górne głosy schodzą do najbliższych dźwięków akordu G, w ruchu przeciwnym do basu. Brzmi lepiej i jest poprawnie.
Rozwiązanie dominanty
W V7 → I dźwięk prowadzący idzie w górę, septyma opada, kwinta często opada na tonikę. Jeśli V7 jest pełny, następujący po nim akord toniki bywa niepełny (potrojona pryma, bez kwinty): to całkowicie poprawne.
M:4/4
L:1/4
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
K:C
[V:RH] "C"[Ec]2 "F"[Fc]2 | "G7"[FB]2 "C"[Ec]2 |]
[V:LH] [C,G,]2 [F,A,]2 | [G,D]2 [C,C]2 |]