Dźwięki obce akordowi
Teoria muzyki · Harmonia tonalna · Poziom 4 · 14 min
Melodia złożona wyłącznie z dźwięków akordu byłaby sztywna i kanciasta. Dźwięki obce (inaczej: dźwięki pozaakordowe) to dźwięki, które nie należą do bieżącego akordu. Tworzą płynność, napięcie i ekspresję. Każdy z nich ma własny sposób pojawiania się i odchodzenia.
| Nazwa | Dojście | Odejście | Część taktu |
|---|---|---|---|
| Dźwięk przejściowy | krokiem | krokiem, w tę samą stronę | słaba (czasem mocna) |
| Dźwięk zamienny | krokiem | powrót do dźwięku wyjściowego | słaba |
| Appoggiatura | skokiem | krokiem (często w dół) | mocna |
| Opóźnienie | dźwięk przetrzymany (przygotowany w poprzednim akordzie) | krokiem w dół | mocna |
| Antycypacja | krokiem lub skokiem | powtórzona w następnym akordzie | słaba |
| Wychylenie (échappée) | krokiem | skokiem, w przeciwną stronę | słaba |
M:4/4
L:1/8
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
K:C
[V:RH] "C"c2 "^passing"d2 e2 "^neighbour"f e | "F"c4- "G""^suspension"c2 B2 | "C""^appoggiatura"d4 c4 | "G7"d4 B2 "^anticipation"c2 | "C"c8 |]
[V:LH] [C,G,]8 | [F,A,]4 [G,,D,]4 | [C,G,]8 | [G,,F,]8 | [C,E,]8 |]
Opóźnienie: najbardziej wyrazisty dysonans
Opóźnienie przebiega w trzech etapach: przygotowanie (dźwięk jest konsonansem w pierwszym akordzie), opóźnienie (zostaje przetrzymany, gdy akord się zmienia, i staje się dysonansem), rozwiązanie (opada krokiem na dźwięk akordu). W przykładzie C przetrzymane nad akordem G tworzy kwartę, która rozwiązuje się na tercję H: to opóźnienie 4-3. Inne klasyczne to 7-6, 9-8 oraz, w basie, 2-3.
Appoggiatura: westchnienie
Akcentowana i osiągana skokiem appoggiatura „opiera się” na dysonansie, zanim się rozwiąże: to gest westchnienia, obecny wszędzie u Mozarta i w melodiach romantycznych. Graj ją nieco głośniej niż jej rozwiązanie.
Punkt organowy
Punkt organowy to dźwięk przetrzymany – często w basie, na tonice lub dominancie – który trwa, podczas gdy akordy nad nim się zmieniają, nawet jeśli go nie zawierają. Preludium C-dur Bacha kończy się długim punktem organowym na dominancie, a potem na tonice.