Forma dwuczęściowa i trzyczęściowa, menuet z triem
Teoria muzyki · Forma muzyczna · Poziom 3 · 14 min
W skali całego utworu duże części oznaczamy literami: A, B, C… Ta sama litera oznacza ten sam materiał; litera z primem (A') – wariant.
Forma dwuczęściowa: ||: A :||: B :||
Dwie części, każda powtarzana. Typowa dla tańców barokowych (menuetów, gawotów, saraband, gigue w suitach Bacha) i dla sonat Scarlattiego. Kluczowy jest plan tonalny:
- A zaczyna się w tonice i moduluje do dominanty (albo do tonacji równoległej durowej, gdy utwór jest w molu);
- B zaczyna się w tej nowej tonacji i wraca do toniki.
M:3/4 L:1/4 K:G |: "G"G A B | "D"A2 D | "G"B c d | "D"A3 :| |: "D"d c B | "G"B A G | "D"A F D | "G"G3 :|
Gdy koniec B przywołuje początek A (w tonacji głównej), mówimy o zaokrąglonej formie dwuczęściowej (A ||: B A' :||): to przodek formy sonatowej.
Forma trzyczęściowa: A B A
Pierwsza część pełna i zamknięta (kończy się w tonacji głównej), część kontrastująca (inna tonacja, inny charakter), a potem powrót A, często zmieniony lub ozdobiony. To forma wielu nokturnów Chopina, Preludium „Deszczowego” (op. 28 nr 15: Des-dur – cis-moll – Des-dur) i licznych romantycznych miniatur charakterystycznych.
Menuet z triem: trzyczęściowość zbudowana z dwuczęściowości
W klasycznych sonatach, kwartetach i symfoniach trzecia część to często menuet (później szybsze scherzo). Jego forma:
| Menuet | Trio | Menuet da capo |
|---|---|---|
| dwuczęściowy (||: a :||: b a' :||) | dwuczęściowe, kontrastujące, lżejsze | grany ponownie bez repetycji |
Trio zawdzięcza nazwę epoce baroku, kiedy tę środkową część grały tylko trzy instrumenty. Na końcu tria oznaczenie Menuetto da capo odsyła cię na początek.