Okres i zdanie

W muzyce klasycznej frazy łączą się według dwóch głównych 8-taktowych modeli, które każdy pianista spotyka na każdej stronie Haydna, Mozarta czy Beethovena.

Okres: pytanie i odpowiedź

Okres składa się z dwóch fraz: poprzednika (pytanie), zakończonego słabą kadencją – często półkadencją – i następnika (odpowiedź), który zaczyna się tak samo, ale kończy kadencją doskonałą. Idealny przykład: Oda do radości Beethovena.

M:4/4
L:1/4
K:C
"C"E E F G | "G"G F E D | "C"C C D E | "C"E3/2 "G"D/ D2 |
"C"E E F G | "G"G F E D | "C"C C D E | "G"D3/2 "C"C/ C2 |]

Takty 1-4: poprzednik zatrzymuje się na D, nad akordem dominanty (półkadencja): muzyka zadaje pytanie. Takty 5-8: następnik powtarza ten sam początek i kończy na C (kadencja doskonała): odpowiedź. Gdy obie frazy zaczynają się tak samo, mówimy o okresie paralelnym; w przeciwnym razie – o okresie kontrastującym.

Zdanie: prezentacja i kontynuacja

Drugi model (zdanie, termin wprowadzony przez Arnolda Schönberga) działa inaczej:

• Prezentacja (takty 1-4): 2-taktowa myśl podstawowa, a potem jej powtórzenie (często przeniesione na dominantę);
• Kontynuacja (takty 5-8): myśl rozpada się na krótsze odcinki, rytm harmoniczny przyspiesza i całość pędzi ku kadencji.

M:4/4
L:1/4
K:C
"C"c2 e g | e2 c2 | "G7"B2 d f | d2 B2 | "C"c e "F"f a | "Dm"f d "G7"B d | "C/G"e2 "G7"d2 | "C"c4 |]

Schemat 2 + 2 + 4 tworzy rozpęd: przedstaw, powtórz, a potem przyspiesz do celu. Początek Sonaty op. 2 nr 1 Beethovena to przykład podręcznikowy.