Staccato i artykulacja
· Pierwsze ruchy · Poziom 2 · 12 min
Staccato („oderwane”) oznacza się kropką nad nutą lub pod nią. Nuta jest skrócona: trwa mniej więcej połowę swojej wartości, a po niej następuje cisza. Dobrze zagrane staccato daje lekkość, humor i sprężystość. Źle zagrane staje się suche i brutalne.
Trzy sposoby grania staccato
| Rodzaj | Ruch | Zastosowanie |
|---|---|---|
| Z palca | Opuszka „zgarnia” klawisz do siebie, jakby podnosiła okruszek | Szybkie, lekkie nuty |
| Z nadgarstka | Dłoń odbija się z nadgarstka, jak przy kozłowaniu piłki | Umiarkowane tempa, lekkie akordy, oktawy |
| Z ramienia | Całe przedramię unosi się po nucie, jak dłoń, która dotknęła gorącego żelazka | Głośne akordy, mocne pojedyncze nuty |
We wszystkich trzech przypadkach sekret jest ten sam: odbicie pochodzi od klawisza. Schodzisz w dół, klawisz cię odrzuca, a ty pozwalasz się unieść. Nie trzeba „ciągnąć” dłoni w górę.
M:2/4 L:1/8 Q:1/4=88 K:C .C.E.G.E | .C.E.G2 | .G.F.E.D | C4 |]
Łączenie łuków i staccato
Muzyka klasyczna nieustannie używa łuku na dwie nuty, po którym następują nuty oderwane: na pierwszej nucie łuku się opierasz, druga jest lżejsza i krótsza, potem dłoń się unosi. To ruch nadgarstka „opadnij i przetocz”: opadnij, przetocz się, odpłyń.
M:2/4 L:1/8 Q:1/4=80 K:C (CD) .E.F | (GF) .E.D | (CE) .G.c | c4 |]
Ćwiczenie krok po kroku
- Powtarzana nuta (G, trzeci palec) staccato z nadgarstka, bardzo wolno: pozwól, by klawisz cię odrzucał.
- Pierwszy przykład staccato z palca, potem z nadgarstka: posłuchaj różnicy charakteru.
- Drugi przykład: najpierw przesadź z kontrastem (bardzo śpiewny łuk, bardzo krótkie staccato), potem go dopracuj.
- Obie ręce razem: prawa staccato, lewa trzymane nuty (C trzymane przez dwie miary w każdym takcie). Świetne ćwiczenie niezależności.
Częste błędy:
- Uderzanie w klawisz z góry: staccato staje się ostre. Zawsze zaczynaj w kontakcie z klawiszem.
- Skracanie przy okazji tempa: staccato skraca nutę, a nie puls. Pauzy się liczą.
- Usztywnianie nadgarstka „dla dokładności”: dokładność bierze się z giętkiego odbicia.
Wskazówka: są też inne artykulacje: tenuto (krótka kreska: przytrzymane i z oparciem), portato (kropki pod łukiem: ledwie oddzielone) i staccatissimo (mały klin: bardzo krótko). Każda ma własny charakter: spraw, by były słyszalne.