Legato: łączenie dźwięków

Fortepian to instrument perkusyjny: każdy dźwięk zaczyna gasnąć, gdy tylko zostanie wydobyty. A jednak cała muzyka fortepianowa marzy o tym, by śpiewać. Legato (po włosku „związane”) to sztuka tworzenia złudzenia ciągłej linii, jak głos czy skrzypce. W nutach oznacza je łuk legato: łuk obejmujący kilka różnych nut.

Ruch: „chodzenie” po klawiszach

Pomyśl o chodzeniu: nigdy nie unosisz jednej stopy, zanim druga nie stanie na ziemi. Przy fortepianie jest tak samo: następny palec naciska swój klawisz dokładnie w chwili, gdy poprzedni puszcza swój. Ciężar ramienia przechodzi z palca na palec, tak jak ciężar ciała z jednej stopy na drugą.

• Za wcześnie: dwa dźwięki nakładają się i zlewają (chyba że celowo – to efekt zwany legatissimo).
• Za późno: między nuty wkrada się maleńka dziura ciszy i linia się przerywa.

M:4/4
L:1/4
Q:1/4=72
K:C
(!1!C !2!D !3!E !2!D) | (!1!C !3!E !5!G2) | (!5!G !4!F !3!E !2!D) | !1!C4 |]

Ćwiczenie: trzymaj, potem puść

1. Ustaw prawą rękę w pozycji C-dur. Zagraj C kciukiem i trzymaj.
2. Powoli naciśnij D drugim palcem. Dokładnie w chwili, gdy D zabrzmi, pozwól C wrócić (bez unoszenia kciuka w powietrze: podnosi się razem z klawiszem).
3. Idź dalej do E, F, G, a potem wróć w dół. Słuchaj: żadnych dziur, żadnych nałożeń.
4. Potem zagraj powyższy przykład, skupiając się na przenoszeniu ciężaru: masz czuć, jak ramię „przetacza się” z palca na palec.
5. Zrób to lewą ręką (oktawę niżej), potem obiema rękami razem.

Koniec łuku

Fraza legato oddycha jak wypowiadane zdanie: ostatnia nuta pod łukiem jest lżejsza, a dłoń łagodnie się unosi giętkim ruchem nadgarstka („kropla spada, dłoń odpływa”). Ten mały gest oddechu sprawia, że frazy od razu brzmią muzycznie.