Nokturn, stride i ostinato – darmowy kurs:

Trzy ambitniejsze faktury, trzy światy. Romantyczny nokturn, z lewą ręką w szerokich pasażach skąpanych w pedale. Jazzowy stride z lat 20., w którym lewa ręka skacze między basem a akordem. I ostinato, uparcie powtarzana figura, która służy równie dobrze muzyce barokowej, filmowej i minimalizmowi. Każda wymaga swobodniejszej lewej ręki – i każda zamienia prostą melodię w prawdziwy utwór fortepianowy.

1. Nokturn: szerokie pasaże

U Fielda i Chopina lewa ręka rozkłada akord na więcej niż oktawę: bas, potem kwinta, potem decyma (tercja o oktawę wyżej) i z powrotem w dół. Z pedałem dźwięki te zlewają się w aureolę, nad którą melodia prawej ręki śpiewa jak głos. Sekret: interwał decymy (np. C3–E4), bogatszy i bardziej otwarty niż ciasna tercja.

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=60
K:C
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] "C"g6 fe | "Am"e4 dc A2 | "F"c6 A2 | "G7"B2 d2 "C"c4 |]
[V:LH] C,G,CE GECG, | A,,E,A,C ECA,E, | F,,C,F,A, CA,F,C, | G,,D,F,B, C,G,EG, |]

Każdy takt lewej ręki wznosi się i opada na jednym akordzie: pedał można zmieniać co takt (i w połowie taktu 4, gdzie zmienia się akord). Melodia jest powolna i ozdobiona drobnymi dźwiękami przejściowymi (F–E, D–C): to bel canto przeniesione na fortepian.

Wskazówka: żeby nokturn zabrzmiał, melodia musi leżeć nad pasażem, co najmniej tercję od niego. Jeśli lewa ręka wspina się do G4, umieść melodię w okolicy C5–G5.

2. Stride: akrobatyczna lewa ręka

Stride (James P. Johnson, Fats Waller) przeplata niski bas na miarach 1 i 3 z akordem w średnim rejestrze na miarach 2 i 4. To czteromiarowy walc z większym pazurem: skok lewej ręki sprawia, że muzyka swinguje.

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=132
K:C
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] "C"z2 eg a2 g2 | "F"a2 f2 c2 f2 | "G7"g2 f2 d2 B2 | "C"c4 z4 |]
[V:LH] C,,2 [E,G,C]2 G,,2 [E,G,C]2 | F,,2 [F,A,C]2 C,2 [F,A,C]2 | G,,2 [F,B,D]2 D,2 [F,B,D]2 | C,2 [E,G,C]2 C,,4 |]

Zwróć uwagę, jak basy się przeplatają: pryma, potem kwinta (C, potem G; F, potem C). To chroni przed monotonią i tworzy prawdziwą linię basu. A nad akordem C (takt 1) to dodana seksta, typowy kolor wczesnego jazzu.

3. Ostinato: siła powtórzenia

Ostinato to krótka figura powtarzana bez zmian, podczas gdy wszystko nad nią się porusza. Tworzy trans, obsesję, hipnozę. To ulubiona broń muzyki filmowej i minimalizmu – i wspaniały sposób komponowania: gdy już znajdziesz ostinato, prawa ręka może swobodnie wymyślać.

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=100
K:Am
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] e6 d2 | c4 B4 | c4 d2 e2 | e8 |]
[V:LH] A,,E,A,B, CB,A,E, | A,,E,A,B, CB,A,E, | A,,E,A,B, CB,A,E, | A,,E,A,B, CB,A,E, |]

Ostinato krąży wokół A (A–E–A–H–C–H–A–E) i nigdy się nie zmienia. A jednak muzyka idzie naprzód: melodia wyznacza drogę, a każdy dźwięk prawej ręki inaczej koloruje ostinato (H w takcie 2 tworzy napięcie, powrót do E je rozładowuje).

Częste błędy: pasaż nokturnu wspinający się tak wysoko, że zderza się z melodią; stride za wolny, który traci energię, albo za niski (unikaj skupionych akordów poniżej C2); ostinato za długie lub za gęste – dobre ostinato mieści się w jednym takcie i od razu zapada w pamięć; zapominanie, by nad ostinatem coś się rozwijało (melodia, dynamika, rejestr).

Twój warsztat

W piano rollu skomponuj 8 taktów nokturnu w C-dur na schemacie C | a-moll | F | G7 (dwa razy). Lewa ręka w pasażach obejmujących decymę, powolna melodia powyżej C5.
Napisz 4 takty stride na C | F | G7 | C, przeplatając w basie prymę i kwintę.
Wymyśl jednotaktowe ostinato w a-moll. Powtórz je 8 razy i napisz nad nim melodię, która zaczyna się bardzo prosto (całe nuty), a w ostatnich 4 taktach staje się bardziej ruchliwa (ósemki).
Wypróbuj swoje ostinato, najpierw improwizując nad modalnym podkładem w A.
Samokontrola: zagraj każdą fakturę samą lewą ręką – czy grasz ją bez wysiłku (bez trzymania rozpiętości większej niż oktawa)?