Basis van reharmonisatie

Reharmoniseren betekent de oorspronkelijke akkoorden van een melodie vervangen door andere, rijkere of verrassendere, terwijl de melodie intact blijft. Het is een van de grote kunsten van de jazzpianist: Art Tatum, Bill Evans of Herbie Hancock maken van een eenvoudig liedje een harmonisch landschap.

De gouden regel

De melodienoot moet een akkoordtoon of een beschikbare spanningstoon (9, 11, 13 naargelang het soort akkoord) van het nieuwe akkoord zijn, zeker op de sterke tellen. Daarna mag alles.

Zes technieken, van eenvoudig tot gedurfd

1. Verrijken: vervang drieklanken door septiemakkoorden en uitbreidingen (C → Cmaj7 of C6/9).
2. Diatonische substitutie: vervang een akkoord door een akkoord met dezelfde functie (C → Am7 of Em7; F → Dm7).
3. ii–V's toevoegen: laat elk doelakkoord voorafgaan door zijn eigen ii–V (Dm7 – G7 voor C; Em7 – A7 voor Dm).
4. Secundaire dominanten en tritonussubstituties, die we al zagen.
5. Verminderde doorgangsakkoorden: C – C♯°7 – Dm7 verbindt twee akkoorden met een chromatische bas.
6. De „backdoor”-ii–V: Fm7 – B♭7 – C (iv7 – ♭VII7 – I), een oplossing via de zijkant, zacht en nostalgisch.

Een voorbeeld

We nemen „Au clair de la lune” er nog eens bij. De oorspronkelijke versie:

M:4/4
L:1/4
K:C
"C"c c c d | "C"e2 "G"d2 | "C"c e "G7"d d | "C"c4 |]

En een reharmonisatie, met shells in de linkerhand:

M:4/4
L:1/4
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
K:C
[V:RH] "Cmaj7"c c "Am7"c d | "Dm7"e2 "G7"d2 | "Fmaj7"c e "Bb7"d d | "Cmaj7"c4 |]
[V:LH] [C,B,]2 [A,,G,]2 | [D,C]2 [G,,F,]2 | [F,,E,]2 [_B,,_A,]2 | [C,B,]4 |]

Controleren we de gouden regel: C is de terts van Am7 en D de 11; E is de 9 van Dm7; C en E zijn de kwint en de septiem van Fmaj7; D is de terts van B♭7 (het „backdoor”-akkoord dat naar C leidt). Alles klopt, en het kinderliedje krijgt de kleur van een ballad.