Czytanie i granie jazzowego lead sheetu

Teoria muzyki · Harmonia jazzowa · Poziom 5 · 14 min

Nuty jazzowe często mieszczą się na jednej stronie: melodia (head, czyli temat), akordy, kilka oznaczeń formy. Cała reszta to tradycja ustna: styl, rytm, aranżacja. Czytać tę stronę to wiedzieć, czego na niej nie napisano.

Symbole typowo jazzowe

  • - = moll (C-7 = Cm7); Δ = septyma wielka; ø = półzmniejszony; ° = zmniejszony.
  • alt = dominanta alterowana (♭9, ♯9, ♭5, ♭13 do woli); sus = kwarta zamiast tercji, z septymą (G7sus).
  • Napięcia w nawiasach to sugestie: C7(♭9) wskazuje pożądaną barwę.
  • Dwa symbole w takcie 4/4 = po dwie miary każdy, chyba że zaznaczono inaczej.

Forma

Znajdź części (litery A, B, C), takty z repetycją, pierwsze i drugie zakończenie (prima i seconda volta), znaki D.S. (dal segno) i coda. Na scenie grasz temat, potem solówki na całej formie (każde przejście = jeden chorus), potem znowu temat.

Swing

Ósemki zapisuje się równo, ale gra nierówno, długa-krótka, blisko rytmu triolowego (ćwierćnuta + ósemka triolowa). Miary 2 i 4 są lekko akcentowane (tam jazzowa publiczność pstryka palcami!). Na fortepianie swing bierze się głównie z lewej ręki i precyzji rytmicznej.

Comping

Comping (od accompanying, akompaniowania) to rytmiczne i dyskretne rozmieszczanie akordów w dialogu z solistą. Rytm „Charleston” to idealny punkt wyjścia:

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=132
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
K:C
[V:RH] "Dm7"[FAce]3 [FAce] z4 | "G7"[FABe]3 [FABe] z4 | "Cmaj7"[EGBd]3 [EGBd] z4 |]
[V:LH] D,2 E,2 F,2 ^F,2 | G,2 F,2 E,2 D,2 | C,8 |]

Prawa ręka gra rootless voicings, lewa – walking bass (linię basu w ćwierćnutach): D E F Fis → G, chromatyczne dojście do następnej prymy.

Fortepian solo

Bez basisty łącz: bas (albo shell) w lewej ręce, melodię + jeden lub dwa dźwięki akordu w prawej. W wolnych tempach dodawaj arpeggia; w szybkich – krótkie akordy („stabs”).

Nauka standardu: 1) posłuchaj kilku wersji; 2) zaśpiewaj temat; 3) zagraj bas + guide tones; 4) dodaj melodię; 5) zapamiętaj harmonię część po części (często to łańcuchy ii–V).
Nie czytaj ósemek dosłownie: zagrane równo brzmią sztywno i „klasycznie”. Słuchaj dużo jazzu, żeby przyswoić swing.

✓ Rozwiąż quiz z lekcji

← Podstawy reharmonizacji · Motyw i fraza →