Kadencje
Teoria muzyki · Harmonia tonalna · Poziom 3 · 14 min
Kadencja to formuła harmoniczna zamykająca frazę muzyczną, tak jak interpunkcja zamyka zdanie. Jedne są kropkami, inne przecinkami albo znakami zapytania.
| Kadencja | Następstwo | Efekt |
|---|---|---|
| Kadencja doskonała | V(7) → I, oba w postaci zasadniczej, tonika w górnym głosie | kropka |
| Kadencja niedoskonała (autentyczna) | V → I z akordem w przewrocie albo bez toniki na górze | średnik |
| Półkadencja | … → V (zatrzymanie na dominancie) | przecinek, pytanie |
| Kadencja plagalna | IV → I | „Amen”, uspokojenie |
| Kadencja zwodnicza | V → vi | zaskoczenie, ciąg dalszy |
Posłuchaj ich po kolei: doskonała (takt 1), półkadencja (takt 2), plagalna (takt 3), zwodnicza (takt 4).
M:4/4
L:1/4
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
K:C
[V:RH] "G7"[FB]2 "C"[Ec]2 | "C"[Ec]2 "G"[DB]2 | "F"[Fc]2 "C"[Ec]2 | "G7"[FB]2 "Am"[Ec]2 |]
[V:LH] "_V7"[G,D]2 "_I"[C,C]2 | "_I"[C,G,]2 "_V"[G,,G,]2 | "_IV"[F,A,]2 "_I"[C,G,]2 | "_V7"[G,D]2 "_vi"[A,C]2 |]
Kadencja zwodnicza, czyli sztuka zaskoczenia
Po G7 ucho oczekuje C… a dostaje a-moll. Górne głosy poruszają się dokładnie jak w kadencji doskonałej (H idzie w górę do C, F opada na E); tylko bas idzie do A zamiast do C. Kompozytorzy używają jej, by przedłużyć frazę: prawdziwa kadencja doskonała pojawia się kilka taktów później.
Kadencja typowa dla molla
Półkadencja frygijska (iv6 → V w molu, np. d-moll/F → E w a-moll) prowadzi bas o półton w dół do dominanty. Słychać ją bez przerwy w muzyce barokowej, na końcu wolnej części prowadzącej do szybkiej.