Rozszerzenia: 9, 11, 13
Teoria muzyki · Akordy · Poziom 4 · 14 min
Układaj dalej tercje nad septymą, a otrzymasz nonę, undecymę i tercdecymę. Od C: C – E – G – B – D – F – A. To rozszerzenia (czyli „napięcia”, ang. tensions). Zauważ, że to stopnie gamy 2, 4 i 6, oktawę wyżej: 9 = 2 + 7, 11 = 4 + 7, 13 = 6 + 7.
Co mówią symbole
- C9 = C7 + 9: C E G B D. Liczba rozszerzenia zakłada obecność septymy (małej, chyba że napisano „maj”).
- Cmaj9 = C E G H D. Cm9 = C Es G B D.
- Cm11 = C Es G B D F: przepiękne na akordach molowych.
- C13 = C7 + 13 (A), zwykle z noną; undecymę się pomija.
- Cadd9 natomiast nie ma septymy.
Napięcia alterowane
Na dominancie septymowej można alterować rozszerzenia, by zwiększyć napięcie: ♭9, ♯9, ♯11, ♭13. C7♯9 (C E B Dis) to słynny „akord Hendrixa”, w którym tercja wielka ociera się o małą; C7♭9 jest mroczny i dramatyczny.
M:4/4
L:1/2
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
K:C
[V:RH] "Cmaj9"[EGBd]2 | "C9"[E_Bd]2 | "C13"[EAd]2 | "C7#9"[E_B^d]2 |]
[V:LH] C,2 | C,2 | [C,_B,]2 | C,2 |]
Nie grasz wszystkiego!
Pełny akord z tercdecymą ma siedem dźwięków: nie da się go zagrać czysto, a brzmi wręcz mętnie. Wybierasz:
- Zachowaj tercję i septymę: one określają barwę akordu.
- Najpierw pomiń kwintę (chyba że jest alterowana): prawie nic nie wnosi.
- Pomiń prymę, jeśli ma ją już basista albo twoja lewa ręka.
- Dodaj jedno lub dwa rozszerzenia, na górze akordu.
„Avoid note” (dźwięk do unikania): czysta undecyma (F) na akordzie durowym lub dominantowym (C–E) tworzy z tercją E nonę małą: zgrzyta. Zastąp ją ♯11 (Fis), barwą lidyjską, albo pomiń tercję (akord sus). Na akordzie molowym czysta undecyma brzmi natomiast pięknie.
Ćwiczenie: zagraj prymę lewą ręką, a tercję, septymę i nonę prawą (np. Dm9: D | F C E). Ten prosty gest od razu brzmi „jazzowo” albo „soulowo”.