Zaawansowane czytanie a vista: dwie pięciolinie, upraszczanie, akompaniowanie

Na zaawansowanym poziomie czytanie a vista staje się sztuką szybkich decyzji: czytasz dwie pięciolinie, czasem trzy (głos + fortepian), patrzysz takt czy dwa do przodu i na bieżąco wybierasz, co jest najważniejsze, a co można poświęcić. Zawodowi akompaniatorzy nie zawsze grają każdą nutę: zawsze grają muzykę.

Czytanie dwóch pięciolinii: w pionie, potem w poziomie

Czytaj pionowymi przekrojami: co na każdej mierze brzmi razem w obu rękach? Potem wyłapuj linie poziome (melodię, bas). Oko szybko skacze tam i z powrotem, ale przyzwyczaja się widzieć całość jako jeden system.

Najpierw czytaj bas: niesie harmonię i budowę.
Rozpoznawaj akord na każdej mierze zamiast pojedynczych nut.
Melodię, zwykle w górnym głosie, czytaj interwałami.

Czytanie takt czy dwa do przodu

Ćwicz „wyprzedzenie oka”: gdy grasz jeden takt, oczy kończą czytać następny. Ćwiczenie: znajomy (albo kartka papieru) zasłania takt, który grasz; musisz zagrać z bezpośredniej pamięci to, co właśnie przeczytałeś, czytając jednocześnie dalej.

Upraszczanie w locie

Oto zapisany fragment, a potem uproszczona wersja, którą zagrałby dobry czytelnik a vista, gdyby lewa ręka miała za dużo do zrobienia:

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=76
K:G
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] B2 d2 g4 | a2 g2 f2 e2 | d2 B2 c2 A2 | G8 |]
[V:LH] G,,D,B,D, G,,D,B,D, | C,G,E,G, D,A,F,A, | G,,D,B,D, D,A,F,A, | [G,,D,G,]8 |]

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=76
K:G
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] B2 d2 g4 | a2 g2 f2 e2 | d2 B2 c2 A2 | G8 |]
[V:LH] G,,8 | C,4 D,4 | G,,4 D,4 | G,,8 |]

Melodia jest nienaruszona, podobnie harmonia i rytm harmoniczny: zniknęła tylko figuracja lewej ręki. Kolejność tego, co zachować:

Puls.
Melodię (albo partię solisty, któremu akompaniujesz).
Bas (przynajmniej pierwszą miarę każdego taktu).
Wewnętrzne dźwięki harmonii.
Ozdobniki i zdwojenia na końcu.

Akompaniowanie

Akompaniując śpiewakowi lub instrumentaliście, czytasz trzy pięciolinie: partię solową (na górze) i dwie pięciolinie fortepianu. Regularnie zerkaj na partię solisty, by wiedzieć, gdzie jest, oddychaj razem z nim i podążaj za jego rallentandami. Twoja rola: stabilny dywan harmoniczny, który nigdy się nie zatrzymuje. Jeśli się zgubisz, odnajdź solistę i dołącz do niego na następnej mocnej części taktu, choćby jednym akordem.

Myśl akordami: im lepiej znasz akordy i tonacje (gamy, kadencje we wszystkich tonacjach), tym łatwiej upraszczasz: zastępujesz fragment akordem, który on ozdabia. Praca nad akordami i następstwami akordów to bezpośrednia inwestycja w czytanie a vista.

Częste błędy:

Poświęcanie melodii, by ratować skomplikowany akompaniament.
Czytanie każdej ręki osobno, po kolei, zamiast czytania w pionie.
Trzymanie wzroku na granym takcie: żadne przewidywanie nie jest możliwe.

Ćwiczenie

Weź nieznany utwór na dwie pięciolinie (na przykład chorał albo utwór ze zbioru). Zagraj go trzy razy: 1) tylko melodia + bas; 2) melodia + bas + jeden dźwięk wewnętrzny; 3) wszystko, w tym samym tempie. Uzupełnij to czytaniem w obu kluczach i czytaniem na liniach dodanych.