Lewy pedał (una corda)

Lewy pedał nazywa się też pedałem piano albo una corda („jedna struna”). Włoska nazwa to historyczna pozostałość, a jego prawdziwa rola to nie tylko ściszanie: zmienia barwę dźwięku.

Jak działa

• W fortepianie: cała mechanika (razem z klawiaturą) przesuwa się lekko w prawo. W środku i w górze każdy dźwięk ma trzy struny; z pedałem młoteczek uderza tylko w dwie (w dawnych instrumentach tylko w jedną – stąd una corda). Uderza też mniej ubitą częścią filcu: dźwięk staje się przymglony, odległy, „przytłumiony”.
• W pianinie: młoteczki przysuwają się do strun. Mając krótszą drogę, poruszają się wolniej: dźwięk jest cichszy, ale barwa zmienia się niewiele. Inaczej czuje się też klawisz (wrażenie „luzu” na początku ruchu).

Oznaczenia w nutach: una corda (lub u.c.), by go wcisnąć, tre corde (lub tutte le corde, t.c.), by go zwolnić.

M:4/4
L:1/4
Q:1/4=60
K:C
"^una corda"!pp!E G c2 | B A G2 | "^tre corde"!mf!e d c2 | c4 |]

Kiedy go używać

• Gdy kompozytor go zaznacza (Beethoven, Chopin, Schumann, Debussy…).
• Dla zmiany barwy: echo, wspomnienie, nierealny nastrój.
• W pianissimo na bardzo jasno brzmiącym instrumencie albo w bardzo pogłosowej sali.

Ćwiczenie

1. Zagraj powyższy przykład dwa razy: raz pp bez lewego pedału, raz z nim. Porównaj barwę i głośność.
2. Zagraj frazę mf, a potem powtórz ją jako echo z lewym pedałem.
3. Połącz lewy i prawy pedał: najbardziej zwiewna barwa, jaką potrafi fortepian.