Van blad spelen: de principes – gratis cursus

Van blad spelen betekent onbekende bladmuziek op het eerste gezicht spelen, muzikaal en zonder te stoppen. Het is een vaardigheid die grote deuren opent: begeleiden, quatre-mains spelen, honderden stukken ontdekken, je eigen stukken sneller leren. Goed nieuws: je kunt het trainen, en met een kleine dagelijkse dosis ga je snel vooruit.

Regel nummer één: de puls stopt nooit

Een goede bladlezer is niet wie elke noot juist speelt, maar wie de maat houdt. In een orkest of met een zanger gaat de muziek door: wie stopt om zichzelf te verbeteren, raakt de draad kwijt. Liever een gemiste noot, een vereenvoudigde bas, een onvolledig akkoord… dan een stop. Ritme gaat vóór toonhoogte.

Kies een langzaam tempo, duidelijk trager dan het aangegeven tempo, maar stabiel. Tel vóór je begint één lege maat hardop af.

Kijk vooruit

Terwijl je vingers een noot spelen, moeten je ogen al bij de volgende noten zijn. In het begin één noot vooruit; dan een tel; dan een maat. Het is zoals hardop een tekst voorlezen: je leest niet woord per woord, je anticipeert op het einde van de zin.

Kijk niet naar je handen

Telkens je ogen de bladmuziek verlaten, moeten ze hun plaats terugvinden, en je raakt de draad kwijt. Leer de geografie van het toetsenbord op de tast: de groepjes van twee en drie zwarte toetsen zijn je tastbare herkenningspunten.

De routine van 30 seconden vóór het spelen

Sleutel(s): g-sleutel, f-sleutel? Wisselt de sleutel onderweg?
Voortekening en toonsoort: hoeveel kruisen of mollen? Majeur of mineur (kijk naar de laatste basnoot)?
Maatsoort: 2/4, 3/4, 4/4, 6/8? Hoor de puls.
Handpositie: welke beginnoot, welke vinger?
Patronen: toonladders, arpeggio's, herhalingen, sequensen?
Moeilijkste passage: zoek ze op en beslis hoe je ze vereenvoudigt.
Tempo: kies het tempo dat bij de moeilijkste passage past.

Probeer het op deze oefening: pas de routine toe (voortekening? maatsoort? eerste noot? waar zit het lastige stukje?) en speel ze dan maar één keer, zonder te stoppen.

M:4/4
L:1/4
Q:1/4=72
K:F
F G A F | c2 A2 | B A G E | F4 |]

Dacht je aan de Bes uit de voortekening in de derde maat? En aan de E vlak voor de slotnoot? Precies zulke details brengt de routine aan het licht.

Veelgemaakte fouten:

Bij elke fout opnieuw beginnen: je leert nooit door te spelen.
Te snel vertrekken en dan vertragen in de moeilijke stukjes.
Na twee maten de voortekening vergeten.
Altijd hetzelfde stuk van blad spelen: uiteindelijk ken je het, en dan is het geen van blad spelen meer.

Dagelijkse oefening

Elke dag 5 minuten: de routine, dan één enkele doorlopende lezing van een kort nieuw fragment. Vul aan met de oefeningen noten lezen en ritme op de site: leessnelheid en ritmische zekerheid zijn de twee pijlers om goed van blad te spelen.