De 12-maten-blues
· De blues · Niveau 3 · 20 min
De blues, eind 19e eeuw ontstaan in het zuiden van de Verenigde Staten, is de wortel van jazz, rock, soul en funk. De meest voorkomende vorm past in 12 maten en drie akkoorden. Zodra hij in je vingers en je oren zit, kun je met muzikanten van over de hele wereld samenspelen.
De vorm
| Maat 1 | Maat 2 | Maat 3 | Maat 4 | |
|---|---|---|---|---|
| Regel 1 | I7 (C7) | I7 | I7 | I7 |
| Regel 2 | IV7 (F7) | IV7 | I7 | I7 |
| Regel 3 | V7 (G7) | IV7 | I7 | V7 |
Alle drie de akkoorden zijn dominant-septiemakkoorden (C7 = C E G Bes). In klassieke muziek „willen” zulke akkoorden oplossen; in de blues zijn ze de klank van thuis. De laatste maat (V7) bereidt de volgende chorus voor: dat is de turnaround.
Een heel gangbare variant, de quick change: maat 2 gaat naar IV7 (F7) voor hij terugkeert naar I7.
Een eenvoudige voicing: terts en septiem
De twee noten die een septiemakkoord bepalen, zijn de terts en de septiem. Merk op hoe ze tussen de akkoorden een halve toon verschuiven: E–Bes (C7) wordt Es–A (F7).
M:4/4 L:1/4 Q:1/4=90 K:C "C7" [E_B]4 | "C7" [E_B]4 | "C7" [E_B]4 | "C7" [E_B]4 | "F7" [_EA]4 | "F7" [_EA]4 | "C7" [E_B]4 | "C7" [E_B]4 | "G7" [FB]4 | "F7" [_EA]4 | "C7" [E_B]4 | "G7" [FB]4 |]
De AAB-tekstvorm
Bluesteksten volgen vaak een AAB-patroon: een regel (4 maten), dezelfde regel over de IV (4 maten), een antwoord (4 maten). Je improvisatie kan precies hetzelfde doen:
M:4/4 L:1/8 Q:1/4=100 K:C "C7" G2 _B c- c4 | z8 | G2 _B c- c2 _B G | E8 | "F7" G2 _B c- c4 | z8 | "C7" G2 _B c- c2 _B G | E8 | "G7" d2 d d- d2 B G | "F7" c2 c c- c2 A F | "C7" G2 E C- C4 | "G7" z4 D E G2 |]
Oefening stap voor stap
- Start de bluesbegeleiding in C. Tel twee volledige chorussen lang de maten hardop („een-twee-drie-vier, twee-twee-drie-vier…”).
- Linkerhand: speel de grondtoon van elk akkoord op tel 1. Raak je de draad kwijt, wacht dan tot maat 1 terugkomt.
- Rechterhand: speel de voicing terts-septiem hierboven in een „Charleston”-ritme (tel 1, dan de „en” van 2).
- Speel de AAB-riff hierboven, verzin dan je eigen A-frase van 2 maten en pas het AAB-schema toe.
- Herhaal in F met de bluesbegeleiding in F (F7 – B♭7 – C7).
Houvasten op het gehoor. Leer maat 5 te horen (de stap naar de IV, een echte „lancering”) en maat 9 (de V, het hoogtepunt van de spanning). Met wat oefening hoef je niet meer te tellen.
Veelgemaakte fout: verdwalen in de vorm en toch gewoon doorspelen. Ben je de weg kwijt, speel dan minder en luister naar de bas: de terugkeer naar de I in maat 11 is het duidelijkste houvast.