Zasady palcowania gam

Po co ćwiczyć gamy? Bo muzyka tonalna jest z nich dosłownie zbudowana: odcinki gam i arpeggiów kryją się niemal w każdym utworze, od Bacha po Chopina, od jazzu po pop. Pianista, który ma gamy „w palcach”, szybciej czyta a vista, łatwiej zapamiętuje i gra z równością, jakiej żadne inne ćwiczenie nie daje tak skutecznie. Trzeba je jednak grać z właściwym palcowaniem. Zamiast uczyć się na pamięć 24 palcowań, zrozummy ich logikę.

Zasada 1: dwie grupy, 1-2-3 i 1-2-3-4

Oktawa ma siedem różnych dźwięków. Dzielą się one między grupę trzech palców (1-2-3) i grupę czterech (1-2-3-4), połączone podłożeniami kciuka. Dopiero ostatnia nuta oktawy dodaje piąty palec (prawa ręka na górze, lewa na dole).

Zasada 2: kciuk unika czarnych klawiszy

Kciuk jest krótki: na czarnym klawiszu zmusza całą dłoń do cofnięcia się i skręcenia. W gamach kciuk trafia więc na białe klawisze, najlepiej tuż po czarnym klawiszu (podłożenie jest wtedy bardzo wygodne, bo długie palce są na czarnych klawiszach, wyższych i położonych głębiej).

Zasada 3: tylko jedna „czwórka” na oktawę – znajdź ją!

Najpewniejszy sposób na zapamiętanie gamy: wiedz, na który dźwięk przypada czwarty palec, bo pojawia się tylko raz na oktawę. Prawa ręka: w C-dur, G-dur, D-dur, A-dur i E-dur czwarty palec przypada na dźwięk prowadzący (VII stopień); we wszystkich tonacjach bemolowych dla prawej ręki (F-dur, B-dur, Es-dur, As-dur, Des-dur) czwarty palec przypada na B. Lewa ręka: w gamach „takich jak C-dur” (C, G, D, A, E) czwarty palec przypada na II stopień.

Zasada 4: gamy zaczynające się od czarnego klawisza

Nie zaczynasz kciukiem: zaczynasz palcem, który pozwoli kciukowi wylądować na pierwszym białym klawiszu. Na przykład w Es-dur prawą ręką: Es (3), F (1)… Trzeci palec gra pierwszą nutę, a kciuk bierze F.

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=66
K:E
!1!E!2!F!3!G!1!A !2!B!3!c!4!d!5!e | !5!e!4!d!3!c!2!B !1!A!3!G!2!F!1!E |]

E-dur prawą ręką: 1-2-3 na E Fis Gis, kciuk podkłada się na A, potem 1-2-3-4-5. Zauważ, że czwarty palec trafia na Dis (dźwięk prowadzący).

Gama chromatyczna

Dwanaście półtonów z rzędu. Prosta zasada: 3 na każdym czarnym klawiszu, 1 na białych, a 2 tam, gdzie dwa białe klawisze sąsiadują ze sobą (E-F, H-C). Prawa ręka w górę od C: 1 3 1 3 1 2 3 1 3 1 3 1 2 (2 na F i na C). Lewa ręka w górę od C: 1 3 1 3 2 1 3 1 3 1 3 2 1 (2 na E i na H).