Jak siedzieć przy fortepianie

Wszystko zaczyna się przed pierwszą nutą. Sposób siedzenia decyduje o swobodzie rąk, jakości dźwięku i na dłuższą metę o zdrowiu pleców i nadgarstków. Pianiści, którzy grają bez bólu przez pięćdziesiąt lat, prawie wszyscy mają jedną cechę wspólną: stabilne, rozluźnione siedzenie, o którym nigdy nie muszą myśleć w trakcie gry.

Cztery najważniejsze ustawienia

1. Wysokość ławy. Usiądź, opuść swobodnie ręce, a potem połóż dłonie na białych klawiszach. Przedramię powinno być mniej więcej poziome, a łokieć na wysokości klawiatury lub odrobinę wyżej. Za nisko – „ciągniesz” dłonie w górę i nadgarstek się zgina; za wysoko – miażdżysz klawiaturę barkami.
2. Odległość od klawiatury. Opuść ręce, a potem unieś przedramiona: palce powinny sięgać przedniej krawędzi czarnych klawiszy bez pochylania się. Łokcie są wtedy lekko przed tułowiem, nigdy przyklejone do żeber. Jeśli musisz odchylać się do tyłu, by grać środkowe dźwięki, siedzisz za blisko.
3. Siedzenie. Usiądź na przedniej połowie ławy, z ciężarem rozłożonym między kości siedzeniowe a stopy. Plecy proste, ale nie sztywne, lekko pochylone do przodu od bioder, jakbyś miał zaraz z kimś rozmawiać.
4. Stopy. Płasko na podłodze, lekko rozstawione; prawa stopa trochę wysunięta, blisko prawego pedału, lewa bardziej cofnięta dla stabilności. Dzieci, które nie sięgają stopami podłogi, potrzebują podnóżka: inaczej całe ciało się spina, żeby nie zsunąć się z ławy.

Gdzie usiąść w poziomie?

Usiądź mniej więcej na środku, naprzeciwko środkowego C (w praktyce między środkowym D a E). Przy utworze, który zostaje wysoko, przesuń ławę lekko w prawo; przy niskim – w lewo. Żeby sięgnąć krańców klawiatury, nie wyciągaj ręki: pochyl tułów od bioder, jak drzewo kołyszące się na korzeniach.

Ćwiczenie: twój rytuał ustawienia (1 minuta)

1. Usiądź z dłońmi na udach. Weź dwa wolne oddechy.
2. Sprawdź wysokość: przedramię poziome, barki nisko.
3. Sprawdź odległość: łokcie lekko przed ciałem, swobodne.
4. Postaw prawą stopę przy pedale, lewą bardziej z tyłu.
5. Pozwól dłoniom opaść na klawiaturę, połóż prawy kciuk na środkowym C i zagraj je cicho. Posłuchaj, jak dźwięk wygasa, zanim zaczniesz.

Rób ten rytuał na początku każdej sesji przez miesiąc: stanie się automatyczny, a ty od razu zauważysz, gdy coś jest nie tak (źle ustawiona ława, cudze krzesło, nieznany instrument).