Zapobieganie kontuzjom – darmowy kurs:

Fortepian to bezpieczny instrument, ale opiera się na tysiącach drobnych, powtarzanych ruchów. Gdy nagle wydłużasz czas ćwiczenia, grasz w napięciu albo forsujesz rozpiętość, ścięgna i nerwy mogą zostać podrażnione. Większości tych problemów łatwo zapobiec… pod warunkiem, że słuchasz pierwszych sygnałów.

Ważne: ta lekcja zawiera ogólne porady profilaktyczne. Nie zastąpi opinii lekarza czy fizjoterapeuty, najlepiej takiego, który zna się na problemach muzyków.

Najczęstsze problemy (w skrócie)

Zapalenie ścięgna i zapalenie pochewki ścięgna: stan zapalny ścięgna lub jego pochewki (przedramię, nadgarstek, nasada kciuka). Ból przy wysiłku, czasem obrzęk, uczucie trzeszczenia.
Zespół cieśni nadgarstka: ucisk nerwu w nadgarstku. Mrowienie lub drętwienie palców (często kciuka, wskazującego i środkowego), czasem w nocy.
Rozlany ból z przeciążenia: ciężkie, obolałe przedramiona po graniu.
Dystonia ogniskowa muzyków: rzadkie, bezbolesne zaburzenie neurologiczne, w którym palec podwija się lub traci kontrolę w określonym ruchu gry, coraz bardziej systematycznie. Wymaga specjalisty; przede wszystkim nie próbuj tego „naprawić”, ćwicząc więcej.

Sygnały ostrzegawcze

Sygnał	Co robić
Zmęczenie mięśni, które mija po odpoczynku	Normalne: rób przerwy, skracaj sesje
Ból podczas gry	Przerwij. Wróć później, łagodniej
Ból, który utrzymuje się po graniu albo następnego dnia	Odpocznij, skróć czas gry; jeśli trwa kilka dni, idź do lekarza
Mrowienie, drętwienie, utrata siły	Idź do lekarza
Palec, który przestaje reagować w określonym ruchu, bez bólu	Idź do lekarza specjalisty

Nigdy nie „graj przez ból”. Ból nie jest normalnym etapem postępów technicznych. Granie mimo niego to główna przyczyna długotrwałych kontuzji.

Codzienna profilaktyka

Wydłużaj czas gry stopniowo: żadnego nagłego skoku z 30 minut do 4 godzin dziennie (kursy letnie, egzaminy, koncerty).
Urozmaicaj trudności w obrębie sesji: przeplataj oktawy, wolne fragmenty, czytanie a vista.
Rozluźniaj między nutami (zobacz napięcie).
Trzymaj nadgarstek w linii z przedramieniem: unikaj długotrwałego zginania nadgarstka w górę, w dół albo na boki.
Rób regularne przerwy (zobacz przerwy).
Pomyśl o reszcie dnia: klawiatura komputera, telefon i sport obciążają te same ścięgna.

Małe dłonie i duże akordy

Jeśli twoja dłoń nie sięga wygodnie oktawy czy dużych akordów, nie forsuj rozpiętości, trzymając dłoń sztywno rozczapierzoną. Rozwiązania:

Pomiń zdwojony dźwięk (często kwintę albo zdwojenie oktawowe).
Rozłóż akord szybko, od dołu do góry.
Podziel dźwięki między obie ręce.
Przy oktawach: graj z giętkim nadgarstkiem i dłonią, która zamyka się między oktawami (zobacz oktawy).
Wybieraj odpowiedni repertuar: istnieje niezliczona liczba arcydzieł bez dużych rozpiętości.

Dobrze wiedzieć: niektórzy wielcy pianiści mieli małe dłonie. Technika opiera się na giętkości i ruchu, a nie na rozpiętości.