Następstwa akordów, emocje i akordy zapożyczone

Niektóre ciągi akordów stały się archetypami: słychać je w setkach piosenek, ścieżek filmowych i utworów klasycznych. To nie lenistwo – każdy niesie konkretną emocję, którą możesz świadomie przywołać. W tej lekcji zbudujesz swoją paletę: wielkie następstwa akordów, to, co opowiadają, a potem akordy zapożyczone – te dotknięcia koloru z trybu molowego, od których przechodzi dreszcz.

1. „Progresja popowa”: I – V – vi – IV

C – G – a-moll – F. Optymistyczna, szeroka, trochę nostalgiczna, gdy pojawia się vi. To pętla stojąca za tysiącem refrenów. Zwróć uwagę na prowadzenie głosów w prawej ręce: z akordu na akord poruszasz się jak najmniej (E → D → E → F w najniższym głosie), dzięki czemu następstwo jest płynne.

M:4/4
L:1/4
Q:1/4=80
K:C
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] "C"[EGc]4 | "G"[DGB]4 | "Am"[EAc]4 | "F"[FAc]4 |]
[V:LH] C,4 | G,,4 | A,,4 | F,,4 |]

2. Kadencja andaluzyjska

a-moll – G – F – E: bas schodzący dźwięk po dźwięku i końcowy akord E-dur (z Gis), który brzmi jak otwarte drzwi. Gis to dźwięk prowadzący a-moll: ciągnie ku A i rozpoczyna pętlę od nowa.

M:4/4
L:1/4
Q:1/4=88
K:Am
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] "Am"[Ace]4 | "G"[GBd]4 | "F"[FAc]4 | "E"[E^GB]4 |]
[V:LH] A,,4 | G,,4 | F,,4 | E,,4 |]

3. ii – V – I i koło kwintowe

Gdy prymy akordów opadają o kwintę (lub idą w górę o kwartę), powstaje wrażenie nieuchronnego zejścia ku tonice. ii – V – I to jego rdzeń: Dm7 → G7 → Cmaj7. Posłuchaj, jak każdy głos przesuwa się o jeden krok albo stoi w miejscu.

M:4/4
L:1/4
Q:1/4=72
K:C
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] "Dm7"[FAc]4 | "G7"[FGB]4 | "Cmaj7"[EGB]4 | "Cmaj7"[EGB]4 |]
[V:LH] D,4 | G,,4 | C,4 | C,4 |]

Pełny cykl w a-moll to a-moll – d-moll – G – C – F – H zmniejszony – E – a-moll: napędza niezliczone utwory barokowe i sporo piosenek. Bas przy każdym akordzie opada o kwintę (lub idzie w górę o kwartę).

M:4/4
L:1/4
Q:1/4=96
K:Am
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] "Am"[Ace]2 "Dm"[FAd]2 | "G"[GBd]2 "C"[EGc]2 | "F"[FAc]2 "Bdim"[FBd]2 | "E"[E^GB]2 "Am"[EAc]2 |]
[V:LH] A,,2 D,2 | G,,2 C,2 | F,,2 B,,2 | E,,2 A,,2 |]

4. Akordy zapożyczone: kropla molla w durze

Akord zapożyczony pochodzi z tonacji jednoimiennej (c-moll, gdy jesteś w C-dur). Trzy najprzydatniejsze:

• iv (f-moll): F – As – C. Zaraz po F-dur A zsuwające się do As przynosi przejmującą nostalgię – bardzo „filmową”.
• ♭VI (As-dur): wielki, bohaterski, niespodziewany snop światła.
• ♭VII (B-dur): rockowy, epicki; ♭VI → ♭VII → I to triumfalne zakończenie.

M:4/4
L:1/4
Q:1/4=66
K:C
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] "C"[EGc]4 | "F"[FAc]4 | "Fm"[F_Ac]4 | "C"[EGc]4 | "C"[EGc]4 | "Ab"[_E_Ac]4 | "Bb"[DF_B]4 | "C"[EGc]4 |]
[V:LH] C,4 | F,,4 | F,,4 | C,4 | C,4 | _A,,4 | _B,,4 | C,4 |]

Takty 1–4: molowa iv (A → As → G, opadająca linia chromatyczna). Takty 5–8: ♭VI – ♭VII – I, „zakończenie bohatera”.

Twój warsztat

1. Otwórz następstwa akordów i posłuchaj I–V–vi–IV, vi–IV–I–V oraz kadencji andaluzyjskiej. Zapisz emocję każdego z nich jednym słowem.
2. Wybierz następstwo 4 akordów i zapisz je w piano rollu: akordy blokowe w prawej ręce (jak najkrótsze prowadzenie głosów), prymy w lewej.
3. Powtórz pętlę 4 razy (16 taktów) i skomponuj nad nią melodię, z dźwiękami akordów na mocnych miarach.
4. W 4. powtórzeniu zastąp jeden akord zapożyczonym (iv, ♭VI lub ♭VII) i odpowiednio dopasuj melodię.
5. Najpierw poimprowizuj nad balladą w C, żeby znaleźć pomysły melodyczne, zanim je utrwalisz.
6. Samokontrola: czy akord zapożyczony pojawia się w mocnym momencie i czy słyszysz go jako kolor, a nie jako fałszywą nutę?