Twoja pierwsza 8-taktowa melodia – darmowy kurs:

Masz już wszystkie narzędzia potrzebne do napisania pierwszej prawdziwej melodii: motyw, powtórzenie i wariację, pytanie i odpowiedź. W tej lekcji złożymy je krok po kroku, jak rzemieślnik pracujący według planu. Na koniec będziesz mieć ośmiotaktową melodię w C-dur, z lewą ręką, którą możesz zagrać i komuś pokazać.

Krok 1: wybierz charakter

Zanim napiszesz choć jeden dźwięk, zdecyduj, co chcesz wyrazić. Czuły walc? Wesoły marsz? Kołysankę? Ten wybór podpowie metrum i tempo:

Charakter	Metrum	Tempo
Walc, kołysanie	3/4	100–140
Marsz, energia	4/4 lub 2/4	100–120
Kołysanka, marzenie	3/4 lub 6/8	60–80
Spokojna piosenka	4/4	70–90

W naszym przykładzie wybieramy małego walca w 3/4.

Krok 2: plan okresu

Zanim zaczniesz pisać, zrób plan. To sekret melodii, które „trzymają się kupy”:

Takty	Rola	Kończy się na
1–2	motyw	—
3–4	dalsza część pytania	H lub D (półkadencja)
5–6	powrót motywu, potem wspinaczka na szczyt	—
7–8	zejście i zakończenie	C (kadencja doskonała)

Krok 3: napisz melodię

Oto wynik. Słuchaj, śledząc powyższy plan.

M:3/4
L:1/4
Q:1/4=120
K:C
"C"E2 G | "G7"F2 D | "C"E G c | "G"B3 | "C"E2 G | "Dm"d2 A | "G7"G F D | "C"C3 |]

Zobacz, jak jest zbudowana:

Takty 1–2: motyw (półnuta, ćwierćnuta) wznosi się od E do G, a potem odpowiada sam sobie piętro niżej, F–D.
Takty 3–4: melodia wzlatuje do wysokiego C i opada na H, długi otwarty dźwięk: koniec pytania.
Takty 5–6: motyw wraca (słuchacz go rozpoznaje), potem wspina się do wysokiego D, najwyższego dźwięku melodii, który słychać tylko raz: to szczyt.
Takty 7–8: zejście G–F–D nad G7, a potem końcowe C. Koniec.

Krok 4: dodaj lewą rękę

Na razie wystarczy jeden niski dźwięk na takt, trzymany przez cały takt. Daje on harmoniczny fundament. Symbole akordów (C, G7, Dm = d-moll) mówią ci, jaki dźwięk wybrać: prymę akordu.

M:3/4
L:1/4
Q:1/4=120
K:C
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] "C"E2 G | "G7"F2 D | "C"E G c | "G"B3 | "C"E2 G | "Dm"d2 A | "G7"G F D | "C"C3 |]
[V:LH] C,3 | G,,3 | C,3 | G,,3 | C,3 | D,3 | G,,3 | C,3 |]

W rozdziale o akompaniamencie nauczysz się zamieniać te trzymane dźwięki w prawdziwy walcowy bas („um-pa-pa”).

Krok 5: przejdź przez listę kontrolną

Ambitus (od najniższego do najwyższego dźwięku) nie przekracza mniej więcej decymy.
Szczyt słychać tylko raz, najlepiej w drugiej połowie.
Większość ruchu to kroki sekundowe; po skokach następuje krok z powrotem w przeciwnym kierunku.
Rytm motywu wraca co najmniej dwa razy.
Takt 4: zakończenie otwarte. Takt 8: zakończenie na C.

Jak korzystać z piano rolla: w piano rollu czas biegnie od lewej do prawej, a wysokość od dołu do góry. Najpierw napisz samą melodię, puść ją w pętli, popraw i dopiero wtedy dodaj lewą rękę. Częste słuchanie jest lepsze niż długie rozmyślanie.

Częste błędy:

Pisanie takt po takcie bez planu: melodia błądzi i nie wie, dokąd zmierza. Plan z kroku 2 chroni przed tą pułapką.
Kilka równych szczytów: jeśli trzy razy wspinasz się do tego samego wysokiego D, nie ma już kulminacji.
Inny rytm w każdym takcie: bez powracającego rytmu nie ma jedności.
Zapominanie o oddechu: zaplanuj długie dźwięki w taktach 4 i 8, jak śpiewak, który bierze oddech.

Twój warsztat

Wybierz charakter, metrum i tempo (tabela w kroku 1). Zapisz je na górze strony w swoim szkicowniku.
Przepisz plan z kroku 2 i wypełnij go: jaki motyw? jaki dźwięk na półkadencję? gdzie będzie szczyt?
Napisz swoją ośmiotaktową melodię w C-dur w piano rollu, korzystając z motywu z poprzednich lekcji.
Dodaj lewą rękę z jednym dźwiękiem na takt: C, F lub G (ewentualnie D albo A), zależnie od dźwięków melodii.
Przejdź przez listę kontrolną z kroku 5 i popraw to, co nie działa.
Przepisz melodię do edytora ABC i nadaj jej tytuł. Gratulacje: skomponowałeś swój pierwszy utwór!

Samokontrola: zagraj melodię dwa razy z rzędu. Powtórzenie powinno wydawać się naturalne, a zakończenie naprawdę zamykać całość.