Het rechterpedaal: de basis – gratis cursus

Het rechterpedaal heet het sustainpedaal of demperpedaal (in het Frans misleidend de „pédale forte”, het „luide pedaal”: het maakt de klank niet luider, maar langer en rijker). Anton Rubinstein noemde het „de ziel van de piano”. Goed gebruikt geeft het de piano zijn resonantie; slecht gebruikt maakt het van muziek een brij.

Hoe het werkt

In rust wordt elke snaar aangeraakt door een demper (een viltblokje) die de klank stopt zodra je de toets loslaat. Het rechterpedaal tilt alle dempers tegelijk op: de noten blijven klinken nadat je de toetsen loslaat, en alle vrije snaren trillen mee, wat de klank verrijkt.

Houding

De hiel blijft op de grond als draaipunt. Alleen de voorkant van de voet beweegt.
De bal van de voet blijft in contact met het pedaal, ook als het omhoog is: je stampt nooit op het pedaal en je laat het nooit los.
De linkervoet rust plat, iets naar voren, of bij het linkerpedaal.

„Direct” (ritmisch) pedaal

De eerste en eenvoudigste manier: druk het pedaal in tegelijk met het akkoord en laat het los voor het volgende, op een rust of een losse noot. Zo krijgen losse akkoorden en frase-einden resonantie, of gebruik je het in muziek die helder moet blijven (dansen, marsen). In de bladmuziek betekent „Ped.” het pedaal indrukken en het sterretje „*” het loslaten.

M:4/4
L:1/4
Q:1/4=60
K:C
"_Ped."[CEG]3 "_*"z | "_Ped."[FAc]3 "_*"z | "_Ped."[GBd]3 "_*"z | "_Ped."[EGc]4 |]

Oefening

Train de voet zonder te spelen: druk het pedaal in op „1”, laat los op „4”, met een trage metronoom. Het gebaar moet geluidloos zijn (geen mechanisch „klonk”).
Speel het voorbeeld hierboven. Luister tijdens de rust: de klank moet netjes stoppen als het pedaal omhoogkomt.
Ervaar het verschil: speel de akkoorden opnieuw zonder pedaal, dan met. Luister naar de halo van resonantie.

Veelgemaakte fouten:

Een voet die op het pedaal „klapt” of er helemaal van loskomt: lawaai en onnauwkeurigheid.
Het pedaal ingedrukt houden over een harmoniewissel: de akkoorden lopen door elkaar.
Pedaal gebruiken om een slecht legato van de vingers te verbergen: leer elke passage eerst zonder pedaal.

Tip: de gouden regel past in één woord: luisteren. Pedaalgebruik regel je op het gehoor, niet met je ogen op de bladmuziek. Gedrukte aanduidingen zijn alleen suggesties; elke piano en elke zaal vraagt aanpassingen.

De volgende les stelt de essentiële techniek voor: het gesyncopeerde pedaal.