Renesans (1400–1600)

W XV i XVI wieku Europa na nowo odkryła starożytność i postawiła człowieka w centrum. W muzyce oznaczało to dążenie do przejrzystości i równowagi: głosy są równorzędne, naśladują się nawzajem, a kompozytorzy chcą, by słowa pozostały zrozumiałe.

Europą zawładnęli muzycy franko-flamandzcy, tacy jak Josquin des Prez. Ich sztuka opiera się na kontrapunkcie: ta sama fraza przechodzi z głosu do głosu, z przesunięciem, jak w kanonie. Akordy, które dziś nazywamy durowymi i molowymi, stawały się coraz częstsze, ale muzykę wciąż myślano w kategoriach skal modalnych.

Wszystko zmieniła rewolucja techniczna: w 1501 roku w Wenecji Ottaviano Petrucci wydał pierwszy zbiór muzyki polifonicznej drukowany ruchomą czcionką. Muzyka zaczęła podróżować, a amatorzy mogli kupować nuty i grać w domu.

Muzyka instrumentalna stawała się coraz bardziej samodzielna. W Hiszpanii Luis de Milán wydał w 1536 roku pierwszy zbiór na vihuelę, kuzynkę gitary, a Alonso Mudarra wydrukował w 1546 roku najstarsze znane utwory na gitarę (wtedy z czterema chórami strun). Tańczono pawanę, galiardę i branle, które Thoinot Arbeau opisał krok po kroku w swojej Orchésographie (1589).