Ragtime (1895–1920)

Synkopowana muzyka fortepianowa Afroamerykanów, szalenie modna w Stanach Zjednoczonych około 1900 roku i jedno ze źródeł jazzu.

Ragtime narodził się w latach 90. XIX wieku na amerykańskim Środkowym Zachodzie, wśród afroamerykańskich pianistów grających w barach, salach tanecznych i na zabawach. Nazwa pochodzi prawdopodobnie od „ragged time” („poszarpany czas”): melodia jest pełna synkop, dźwięków wypadających między miarami.

Przepis jest prosty i genialny: lewa ręka gra idealnie równy puls marszowy, na przemian niski bas i akord w środkowym rejestrze (bas „um-pa”, przodek stride’u), a prawa gra melodię poza miarą. Forma pochodzi z marsza wojskowego, bardzo popularnego dzięki Sousie: kilka szesnastotaktowych tematów po kolei, często z triem w innej tonacji.

Ragtime był przede wszystkim muzyką zapisaną i wydawaną, sprzedawaną w setkach tysięcy egzemplarzy nut na domowe pianina. W 1897 roku Tom Turpin wydał Harlem Rag, jeden z pierwszych ragów opublikowanych przez czarnoskórego kompozytora; w 1899 roku Maple Leaf Rag Scotta Joplina stał się wielkim przebojem. Joplin, „Król Ragtime’u”, chciał, by grano go jak muzykę klasyczną: nigdy za szybko.

Około 1920 roku ragtime ustąpił miejsca jazzowi, który pomógł stworzyć. Wrócił z impetem w 1973 roku, gdy film Żądło wykorzystał The Entertainer.

Co go wyróżnia

  • Synkopowana prawa ręka nad idealnie równą lewą
  • Bas naprzemienny: niski dźwięk na mocnych miarach, akord na słabych
  • Metrum 2/4, umiarkowane tempo marsza
  • Forma wielotematyczna (AABBACCDD), odziedziczona po marszu
  • Muzyka w całości zapisana, wydawana w nutach

Typowe formy

  • Rag
  • Cakewalk
  • Marsz i two-step
  • Walc ragtime’owy

Instrumenty

  • Fortepian
  • Pianola (rolki perforowane)
  • Orkiestra dęta
  • Gitara (ragtime guitar)

Kompozytorzy

Słuchaj i graj