Modernizm XX wieku (1900–1950)

Około 1900 roku harmonia romantyczna była tak przeładowana chromatyką, że tonalność zaczęła się rozpływać. Otworzyło się kilka dróg, często równocześnie, dlatego XX wiek jest tak różnorodny.

Schönberg porzucił tonalność (muzyka atonalna), a około 1921–1923 opracował dodekafonię: seria wszystkich dwunastu dźwięków chromatycznych organizuje całe dzieło. Strawiński wywołał skandal w 1913 roku Świętem wiosny, w którym główną siłą staje się rytm: nieprzewidywalne akcenty i nieustannie zmieniające się metrum.

Bartók przemierzał wsie Węgier i Rumunii z fonografem, nagrywając chłopskie pieśni; czerpał z nich asymetryczne rytmy i nietypowe skale. Inni łączyli tonacje (politonalność u Milhauda) lub wracali do dawnych form z nowoczesną harmonią (neoklasycyzm).

Jazz fascynował kompozytorów klasycznych: Ravel, Strawiński i Milhaud czerpali z niego, a Gershwin wprowadził jazz do sali koncertowej Rhapsody in Blue (1924). W Brazylii Villa-Lobos połączył Bacha z muzyką popularną; głęboko odnowił też repertuar gitarowy.