Średniowiecze (800–1400)

Najlepiej znaną nam muzyką średniowiecza jest muzyka kościelna: chorał gregoriański, pojedyncza melodia bez akompaniamentu, śpiewana po łacinie przez mnichów. Przez długi czas uczono się jej na pamięć. Około IX wieku pojawiły się neumy: drobne znaki pisane nad tekstem, które przypominają kształt melodii, ale nie podają dokładnej wysokości dźwięków.

W XI wieku mnich Gwido z Arezzo zaproponował umieszczanie nut na poziomych liniach – to przodek naszej pięciolinii. Uczył też śpiewaków odnajdywać dźwięki za pomocą sylab ut, re, mi, fa, sol, la, wziętych z łacińskiego hymnu. Po raz pierwszy śpiewak mógł odczytać melodię, której nigdy wcześniej nie słyszał.

Stopniowo zaczęto nakładać na siebie kolejne głosy: tak powstała polifonia. Około 1200 roku w paryskiej katedrze Notre-Dame Leoninus i Perotinus pisali utwory dwu-, trzy-, a potem czterogłosowe. W XIV wieku Ars nova przyniosła dokładniejszy zapis rytmu, a Guillaume de Machaut skomponował jedną z pierwszych kompletnych mszy polifonicznych autorstwa jednego kompozytora.

Poza kościołem trubadurzy (na południu Francji) i truwerzy (na północy) opiewali miłość dworską w języku codziennym, przy akompaniamencie fideli, lutni lub harfy. Większości ich akompaniamentów nigdy nie zapisano: dzisiejsi wykonawcy je rekonstruują.