Impresjonizm (1890–1930)

Wokół Debussy’ego i Ravela muzyka francuska szukała barwy, światła i nastroju zamiast dramatycznej opowieści.

Słowo pochodzi z malarstwa (Monet, Renoir), a sam Debussy go nie lubił. Oddaje jednak nowe podejście: zamiast rozwijać tematy jak w wywodzie, muzyka sugeruje nastrój, odbicie, mgłę, morze.

Harmonia zmieniła swoją rolę. Akordy nie musiały już się „rozwiązywać”: rozkoszowano się ich barwą i pozwalano im sunąć równolegle. Debussy używał skali całotonowej (bez półtonów), skali pentatonicznej (czarne klawisze fortepianu), dawnych skal modalnych i akordów nonowych. Na Wystawie Światowej w Paryżu w 1889 roku usłyszał jawajski gamelan, który wywarł na nim trwałe wrażenie.

Fortepian stał się instrumentem barw: dużo prawego pedału, bardzo cicha dynamika, skrajne rejestry. Ravel, bardziej przywiązany do form klasycznych, był znakomitym orkiestratorem; jego Boléro (1928) to lekcja instrumentacji na jednym, powtarzanym temacie.

Erik Satie, przyjaciel Debussy’ego, poszedł inną drogą: prostota, humor, hipnotyczne powtórzenia (Gymnopédies, Gnossiennes). Już wskazywał drogę XX-wiecznemu minimalizmowi.

Co go wyróżnia

  • Akordy cenione za barwę, bez potrzeby rozwiązania
  • Skala całotonowa i pentatoniczna, dawne skale modalne
  • Równoległe akordy sunące razem
  • Bardzo cicha dynamika, dużo pedału, przymglone brzmienie
  • Giętki, czasem unoszący się rytm bez wyraźnej miary

Typowe formy

  • Preludium fortepianowe i utwory jak ryciny (estampes)
  • Arabeska
  • Poemat symfoniczny i orkiestrowe „szkice”
  • Francuska pieśń artystyczna (mélodie)
  • Balet

Instrumenty

  • Fortepian
  • Orkiestra o wyrafinowanych barwach (flet, harfa, smyczki z tłumikiem)
  • Harfa

Kompozytorzy

Słuchaj i graj