Impresjonizm (1890–1930)
Wokół Debussy’ego i Ravela muzyka francuska szukała barwy, światła i nastroju zamiast dramatycznej opowieści.
Słowo pochodzi z malarstwa (Monet, Renoir), a sam Debussy go nie lubił. Oddaje jednak nowe podejście: zamiast rozwijać tematy jak w wywodzie, muzyka sugeruje nastrój, odbicie, mgłę, morze.
Harmonia zmieniła swoją rolę. Akordy nie musiały już się „rozwiązywać”: rozkoszowano się ich barwą i pozwalano im sunąć równolegle. Debussy używał skali całotonowej (bez półtonów), skali pentatonicznej (czarne klawisze fortepianu), dawnych skal modalnych i akordów nonowych. Na Wystawie Światowej w Paryżu w 1889 roku usłyszał jawajski gamelan, który wywarł na nim trwałe wrażenie.
Fortepian stał się instrumentem barw: dużo prawego pedału, bardzo cicha dynamika, skrajne rejestry. Ravel, bardziej przywiązany do form klasycznych, był znakomitym orkiestratorem; jego Boléro (1928) to lekcja instrumentacji na jednym, powtarzanym temacie.
Erik Satie, przyjaciel Debussy’ego, poszedł inną drogą: prostota, humor, hipnotyczne powtórzenia (Gymnopédies, Gnossiennes). Już wskazywał drogę XX-wiecznemu minimalizmowi.
Co go wyróżnia
- Akordy cenione za barwę, bez potrzeby rozwiązania
- Skala całotonowa i pentatoniczna, dawne skale modalne
- Równoległe akordy sunące razem
- Bardzo cicha dynamika, dużo pedału, przymglone brzmienie
- Giętki, czasem unoszący się rytm bez wyraźnej miary
Typowe formy
- Preludium fortepianowe i utwory jak ryciny (estampes)
- Arabeska
- Poemat symfoniczny i orkiestrowe „szkice”
- Francuska pieśń artystyczna (mélodie)
- Balet
Instrumenty
- Fortepian
- Orkiestra o wyrafinowanych barwach (flet, harfa, smyczki z tłumikiem)
- Harfa
Kompozytorzy
- Claude Debussy (1862–1918)
- Maurice Ravel (1875–1937)
- Erik Satie (1866–1925)
- Gabriel Fauré (1845–1924)
Słuchaj i graj
- Arabeska nr 1 E-dur – Claude Debussy
- Dziewczyna o włosach jak len (Preludia, zeszyt I, nr 8) – Claude Debussy
- Clair de lune (Suite bergamasque) – Claude Debussy
- Gymnopédie nr 1 (w całości) – Erik Satie
- Boléro, pierwszy temat – Maurice Ravel
- Mgła całotonowa – Note after Note