Klasycyzm (1750–1820)
Epoka Haydna, Mozarta i młodego Beethovena: jasne melodie, wyważone formy i rozkwit fortepianu historycznego.
Po śmierci Bacha (1750) zmienił się gust. Kontrapunkt wydawał się zbyt uczony; chciano muzyki naturalnej, eleganckiej i łatwej do śledzenia. Melodia wysunęła się na pierwszy plan z prostym akompaniamentem: to panowanie melodii z akompaniamentem, na przykład z basem Albertiego (równy akord rozłożony w lewej ręce).
Frazy stały się regularne i symetryczne: czterotaktowe „pytanie”, czterotaktowa „odpowiedź”. Kompozytorzy budowali duże dzieła w formie sonatowej: dwa kontrastujące tematy zostają przedstawione, przetworzone, a potem powracają. Ta architektura kształtuje sonatę, symfonię, kwartet smyczkowy i koncert.
Fortepian historyczny (fortepiano) stopniowo wyparł klawesyn. Jego wielka zaleta: można grać głośno lub cicho, zależnie od siły nacisku, i robić crescenda. Mozart, zachwycony instrumentami budowniczego Steina, oraz Clementi pisali na ten nowy instrument, a „łatwe” sonaty stały się kręgosłupem nauczania.
Wiedeń stał się stolicą muzyki. Haydn ukształtował symfonię i kwartet, Mozart błyszczał we wszystkich gatunkach, od opery po koncert fortepianowy. Beethoven, wychowany w tym stylu, przesunął jego granice i otworzył drzwi romantyzmowi. W tych samych latach gitara ustaliła się z sześcioma pojedynczymi strunami: Sor i Giuliani uczynili z niej instrument koncertowy.
Co go wyróżnia
- Jasna melodia na pierwszym planie, prosty akompaniament (bas Albertiego)
- Regularne frazy typu pytanie / odpowiedź (często 4 + 4 takty)
- Forma sonatowa: ekspozycja, przetworzenie, repryza
- Stopniowa dynamika: crescendo, diminuendo, sforzando
- Prosta, funkcyjna harmonia (tonika, dominanta, subdominanta)
Typowe formy
- Sonata i sonatina
- Symfonia
- Kwartet smyczkowy
- Koncert solowy
- Temat z wariacjami
- Rondo i menuet
Instrumenty
- Fortepian historyczny
- Orkiestra klasyczna (smyczki, parami dęte drewniane i blaszane, kotły)
- Kwartet smyczkowy
- Gitara sześciostrunowa
- Klarnet
Kompozytorzy
- Joseph Haydn (1732–1809)
- Wolfgang Amadeus Mozart (1756–1791)
- Ludwig van Beethoven (1770–1827)
- Muzio Clementi (1752–1832)
- Carl Philipp Emanuel Bach (1714–1788)
- Fernando Sor (1778–1839)
- Mauro Giuliani (1781–1829)
Słuchaj i graj
- Sonata „facile” KV 545: I. Allegro – Wolfgang Amadeus Mozart
- Sonata Hob. XVI:27: I. Allegro con brio – Joseph Haydn
- Dla Elizy (Für Elise, WoO 59) – Ludwig van Beethoven
- Sonata „Patetyczna” op. 13: II. Adagio cantabile – Ludwig van Beethoven
- Lekcja op. 60 nr 1 – Fernando Sor (gitara)
- Le Papillon op. 50 nr 1 – Mauro Giuliani (gitara)