Barok (1600–1750)

Około 1600 roku włoscy muzycy chcieli odzyskać siłę antycznego teatru. Wymyślili monodię akompaniowaną: solowy głos wyrażający namiętności, wsparty linią basu i akordami. Tak narodziła się opera – z Euridice Periego (1600), a potem L’Orfeo Monteverdiego (1607).

Sercem muzyki barokowej jest basso continuo: klawesyn, organy, lutnia lub gitara grają bas przez cały utwór i improwizują akordy oznaczone cyframi. Nad nim melodie obsypane są ozdobnikami (tryle, mordenty, appoggiatury). W tym czasie zwyciężają też tonacje durowe i molowe, a instrumenty klawiszowe stroi się tak, by dało się grać w coraz większej liczbie tonacji.

Barok kocha kontrast: głośno i cicho całymi blokami (dynamika „tarasowa”), solista przeciw orkiestrze w koncercie, chór przeciw orkiestrze w oratorium. Vivaldi ustalił trzyczęściową formę koncertu, Corelli – formę sonaty.

Na instrumenty klawiszowe to epoka suit tanecznych (allemande, courante, sarabanda, gigue, menuet), preludiów i fug. Bach połączył to wszystko: jego Inwencje i Das Wohltemperierte Klavier wciąż są podstawą nauki gry na fortepianie. Około 1700 roku we Florencji Cristofori wynalazł klawesyn, który potrafił grać „piano e forte”: przyszły fortepian.