Budowa gamy durowej – darmowy kurs: teoria muzyki

Gama to ciąg dźwięków postępujących krokami sekundowymi, uporządkowanych od najniższego do najwyższego, od jednego dźwięku do jego oktawy. Najważniejsza ze wszystkich jest gama durowa: znane wszystkim „do re mi fa sol la si do”.

Wzór

O tym, że gama jest durowa, decydują nie jej dźwięki, lecz kolejność całych tonów i półtonów:

cały – cały – pół – cały – cały – cały – pół

Na białych klawiszach, od C, wzór pasuje idealnie: naturalne półtony E-F i H-C wypadają dokładnie między stopniami 3-4 i 7-8.

M:4/4
L:1/4
Q:1/4=90
K:C
C D E F | G A B c |]
w: C D E F G A B C

Dwa tetrachordy

Podziel gamę na dwie czterodźwiękowe połowy: C D E F oraz G A H C. Mają dokładnie tę samą budowę (cały – cały – pół) i dzieli je cały ton. Te dwa identyczne „tetrachordy” wyjaśniają, dlaczego gama durowa brzmi tak harmonijnie – i pomogą nam zrozumieć koło kwintowe.

Przenoszenie wzoru

Gamę durową możesz zbudować od dowolnego dźwięku, byle stosować wzór. Zacznij od G: G-A (cały), A-H (cały), H-C (pół), C-D (cały), D-E (cały), E-F… potrzebujemy całego tonu, a E-F to tylko półton! Podwyższamy więc F: Fis. A Fis-G daje końcowy półton.

M:4/4
L:1/4
Q:1/4=90
K:C
G A B c | d e ^f g |]
w: G A B C D E F♯ G

Od F: F-G (cały), G-A (cały), A-H… potrzebujemy półtonu, a A-H to cały ton: obniżamy H → B (nasze B to angielskie B♭).

M:4/4
L:1/4
Q:1/4=90
K:C
F G A _B | c d e f |]
w: F G A B♭ C D E F

Złota zasada pisowni: gama używa każdej nazwy literowej dokładnie raz, po kolei. Dlatego G-dur ma Fis (nie Ges), a F-dur ma B, czyli obniżone H (nie Ais). Gama durowa nigdy nie miesza krzyżyków z bemolami.

Częsty błąd: budowanie gamy „na ucho” i zapominanie o znaku. Zawsze sprawdzaj dwa kluczowe miejsca: między stopniami 3-4 i 7-8 musi być półton; wszędzie indziej – cały ton.

Palcowanie (prawa ręka, C-, G-, D-, A-, E-dur): 1-2-3, podłożenie kciuka, 1-2-3-4-5. Lewa ręka: 5-4-3-2-1, trzeci palec przekłada się nad kciukiem, 3-2-1. Ćwicz je z generatorem ćwiczeń technicznych w serwisie.