Triole i inne grupy niemiarowe

W metrum prostym (2/4, 3/4, 4/4) miara naturalnie dzieli się na dwie części. Aby podzielić ją na trzy, używamy trioli: trzech nut granych w czasie dwóch, oznaczonych małą „3” (z klamrą lub bez).

• triola ósemkowa: 3 ósemki w czasie jednej ćwierćnuty;
• triola ćwierćnutowa: 3 ćwierćnuty w czasie jednej półnuty;
• triola szesnastkowa: 3 szesnastki w czasie jednej ósemki.

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=72
K:C
BB BB (3BBB (3BBB | B2 (3BBB B2 (3BBB | (3B2B2B2 B4 |]
w: 1 and 2 and 3 trip-let 4 trip-let 1 2 trip-let 3 4 trip-let 1 trip-let 3

Aby policzyć triolę, mów „raz-tri-ola, dwa-tri-ola” albo „raz-la-li”, utrzymując idealnie równą miarę. Przejście od dwóch ósemek do trioli ma dawać poczucie szybszego przepływu, a nie szybszego tempa.

Arpeggia w triolach

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=66
K:C
(3CEG (3cGE (3CEG (3cGE | (3DFA (3dAF (3B,DG (3BGD | c8 |]

Ten równy ruch triolowy przypomina pierwszą część Sonaty księżycowej Beethovena, zbudowaną w całości na nieprzerwanym strumieniu trioli.

Inne grupy niemiarowe

• Duola: 2 nuty w czasie 3 (w metrum złożonym, zob. następną lekcję).
• Kwartola: 4 w czasie 3.
• Kwintola, sekstola, septola: 5, 6 lub 7 nut w czasie 4 (albo 2, zależnie od zapisanej wartości). Chopin i Liszt piszą ich dziesiątki w wirtuozowskich pasażach: chodzi o to, by rozłożyć nuty elastycznie w obrębie miary, celując przede wszystkim w punkt dojścia.

M:2/4
L:1/16
Q:1/4=60
K:C
(5:4:5cdcBc d4 | (6:4:6efgfed c4 |]