Enharmonia: jeden dźwięk, kilka nazw
Teoria muzyki · Nuty i pięciolinia · Poziom 3 · 8 min
Czarny klawisz między C i D można nazwać Cis (C♯) albo Des (D♭). Na fortepianie obie nazwy oznaczają tę samą wysokość: to dźwięki enharmoniczne. Każdy klawisz ma dwie lub trzy możliwe nazwy.
| Klawisz | Nazwy enharmoniczne |
|---|---|
| czarny klawisz między C i D | Cis = Des (= Hisis) |
| czarny klawisz między F i G | Fis = Ges (= Eisis) |
| biały klawisz F | F = Eis = Geses |
| biały klawisz C | C = His = Deses |
| biały klawisz E | E = Fes = Disis |
M:4/4 L:1/4 K:C ^C2 _D2 | ^E2 F2 | B2 _c2 | ^^F2 G2 |]
W każdym takcie ten sam dźwięk zabrzmi dwa razy, zapisany na dwa różne sposoby.
Po co więc dwie nazwy?
Bo pisownia dźwięku mówi o jego funkcji. Kilka zasad:
- Gama używa każdej litery dokładnie raz. Gamę D-dur zapisujemy D E Fis G A H Cis – a nie D E Ges G…, co pominęłoby F i powtórzyło G.
- Interwały zależą od liter. C–Es to tercja (mała), C–Dis to sekunda (zwiększona), choć na fortepianie brzmią identycznie.
- Kierunek melodii: wznoszącą linię chromatyczną zapisuje się zwykle krzyżykami (C, Cis, D), opadającą – bemolami (D, Des, C).
Czy wiesz, że… Na fortepianie nastrojonym w stroju równomiernie temperowanym oktawa dzieli się na dwanaście identycznych półtonów, więc Cis i Des to dokładnie ten sam dźwięk. Skrzypkowie i śpiewacy, którzy mogą korygować intonację, czasem intonują je minimalnie inaczej, zależnie od kontekstu.
Metoda: aby znaleźć enharmoniczny odpowiednik dźwięku, policz półtony. Eis = E + 1 półton = F. Ces = C − 1 półton = H. Hisis = H + 2 półtony = Cis.
← Znaki chromatyczne: krzyżyk, bemol, kasownik · Klucze C i czytanie we wszystkich kluczach →