Klucze C i czytanie we wszystkich kluczach – darmowy kurs: teoria muzyki

Oprócz klucza wiolinowego i basowego istnieje trzecia rodzina: klucze C. Znak w kształcie stylizowanej litery „B” (𝄡) wskazuje swoim środkiem jedną linię: na tej linii leży środkowe C.

Dwa klucze C wciąż w powszechnym użyciu

Klucz altowy (klucz C na 3. linii): środkowe C leży na środkowej linii. To klucz altówki, często też violi da gamba.
Klucz tenorowy (klucz C na 4. linii): środkowe C leży na 4. linii. Używają go wiolonczela, fagot i puzon w wyższym rejestrze, żeby uniknąć linii dodanych nad pięciolinią basową.

Ta sama melodia w kluczu altowym…

M:4/4
L:1/4
K:C clef=alto
C D E C | C D E C | E F G2 |]

… i w kluczu tenorowym

M:4/4
L:1/4
K:C clef=tenor
C D E C | C D E C | E F G2 |]

To początek Frère Jacques („Panie Janie”) na tej samej wysokości brzmienia; zmienia się tylko położenie na pięciolinii.

„Siedem kluczy” francuskiego solfeżu

Francuskie konserwatoria ćwiczą czytanie w siedmiu kluczach: wiolinowym (G na 2. linii), basowym (F na 4. linii), barytonowym (F na 3. linii) oraz kluczach C na 1., 2., 3. i 4. linii (czasem także „francuski klucz skrzypcowy”, G na 1. linii, z XVIII wieku). Klucze sopranowy (C na 1. linii) i mezzosopranowy (C na 2. linii) służyły dawniej do zapisu głosów w partyturach Bacha czy Mozarta.

Po co to dziś? Żeby czytać partytury orkiestrowe i dawne wydania, akompaniować altowioliście czy wiolonczeliście oraz transponować a vista: muzyk znający wszystkie klucze przeczyta partię klarnetu in B czy rogu in F, po prostu wyobrażając sobie inny klucz.

Metoda czytania: znajdź linię środkowego C (wskazaną przez środek klucza), a potem czytaj interwałami od tego C. W kluczu altowym: środkowa linia = C4, pole nad nią = D4, 4. linia = E4 i tak dalej.

Nie pomyl: w każdym kluczu C wskazane C to zawsze środkowe C (C4), nigdy inne.