Substytucja trytonowa

Oto jedna z najelegantszych sztuczek jazzu. Weź G7: jego tercja i septyma, H i F, tworzą tryton. Teraz weź D♭7 (Des F As Ces): jego tercją jest F, septymą Ces… czyli H! Oba akordy mają ten sam tryton, tylko odwrócony.

Ponieważ to te dwa dźwięki tworzą napięcie i rozwiązanie na C, możesz zastąpić G7 akordem D♭7: to substytucja trytonowa (zapisywana SubV). Reguła ogólna: każdą dominantę septymową można zastąpić tą, która leży o tryton (trzy całe tony) dalej.

M:4/4
L:1/4
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
K:C
[V:RH] "Dm7"[Fc]4 | "G7"[FB]4 | "Cmaj7"[EB]4 | "Dm7"[Fc]4 | "Db7"[FB]4 | "Cmaj7"[EB]4 |]
[V:LH] D,4 | G,,4 | C,4 | D,4 | _D,4 | C,4 |]

Spójrz na prawą rękę: w obu wersjach jest identyczna! Zmienia się tylko bas. Zamiast skakać D → G → C, zsuwa się chromatycznie: D → Des → C. To zsunięcie jest częścią tego, co nadaje jazzowi wyrafinowanie.

Co to robi z napięciami

Dźwięki D♭7 widziane od G to alterowane napięcia: Des = ♭5 (♯11), As = ♭9, Ces = 3. Granie D♭7 nad basem G daje więc G7(♭9,♯11). Substytucja trytonowa i dominanta alterowana to dwie strony tej samej idei.

Warianty

• Zastępowanie dominant wtrąconych: w A7 – D7 – G7 – C możesz zagrać A7 – A♭7 – G7 – D♭7 – C i tak dalej. Bas staje się chromatyczny.
• ii–V na substytucie: Dm7 – G7 może zmienić się w A♭m7 – D♭7. Odważniej.