Cały ton i półton – darmowy kurs: teoria muzyki

Cała muzyka zachodnia opiera się na jednej jednostce miary: półtonie (sekundzie małej, po angielsku half step), czyli odległości między dwoma bezpośrednio sąsiadującymi klawiszami fortepianu, czarnymi lub białymi. Dwa półtony tworzą cały ton (po angielsku whole step).

C → Cis: półton (sąsiedni klawisz).
C → D: cały ton („przeskakujesz” czarny klawisz Cis).
E → F i H → C: tylko półton, bo nie ma między nimi czarnego klawisza!

Posłuchaj tych dwóch „naturalnych” półtonów, E-F i H-C: to jedyne miejsca na klawiaturze, gdzie dwa białe klawisze bezpośrednio ze sobą sąsiadują. Ta nieregularność nadaje gamie C-dur jej szczególny kształt: cały, cały, pół, cały, cały, cały, pół.

M:4/4
L:1/4
Q:1/4=80
K:C
C D E F | G A B c |]
w: W W H W W W H

Półton diatoniczny i chromatyczny

Teoria rozróżnia dwa rodzaje półtonów, które na fortepianie brzmią tak samo, ale zapisuje się je inaczej:

półton chromatyczny: ta sama litera, inny znak (C → Cis, Es → E);
półton diatoniczny: dwie sąsiednie litery (C → Des, E → F, H → C).

M:4/4
L:1/4
K:C
C2 ^C2 | C2 _D2 | E2 F2 | B2 c2 |]

Licz bez pomyłek: połóż palec na pierwszym dźwięku i przesuwaj się klawisz po klawiszu, łącznie z czarnymi, licząc „1, 2, 3…” za każdy klawisz, na który trafisz. Liczba kroków = liczba półtonów. Nie licz klawisza startowego!

Częsty błąd: przekonanie, że między dwoma białymi klawiszami zawsze jest cały ton. E-F i H-C to wyjątki – źródło 90% błędów początkujących w gamach.