Akordy septymowe
Teoria muzyki · Akordy · Poziom 3 · 14 min
Dodaj nad trójdźwiękiem jeszcze jedną tercję, a otrzymasz akord septymowy: cztery dźwięki – pryma, tercja, kwinta, septyma. To król akordów jazzowych, ale też silnik harmonii klasycznej.
Pięć podstawowych rodzajów
| Nazwa | Budowa | Od C | Symbol |
|---|---|---|---|
| Wielki septymowy | trójdźwięk durowy + septyma wielka | C – E – G – H | Cmaj7, CΔ, CM7 |
| Dominantowy septymowy | trójdźwięk durowy + septyma mała | C – E – G – B | C7 |
| Molowy septymowy | trójdźwięk molowy + septyma mała | C – Es – G – B | Cm7, C-7 |
| Półzmniejszony | trójdźwięk zmniejszony + septyma mała | C – Es – Ges – B | Cm7♭5, Cø |
| Zmniejszony septymowy | trójdźwięk zmniejszony + septyma zmniejszona | C – Es – Ges – Heses | C°7, Cdim7 |
M:4/4 L:1/2 K:C "Cmaj7"[CEGB]2 | "C7"[CEG_B]2 | "Cm7"[C_EG_B]2 | "Cm7b5"[C_E_G_B]2 | "Cdim7"[C_E_G__B]2 |]
Posłuchaj ich po kolei i skojarz każdy z obrazem: marzycielski wielki septymowy, dominantowy septymowy prężący się ku rozwiązaniu, miękki, aksamitny molowy septymowy, niespokojny półzmniejszony, dramatyczny zmniejszony septymowy (akord z kina niemego na wejście czarnego charakteru!).
Dominanta septymowa i jej rozwiązanie
Zbudowany na 5. stopniu (G7 w C-dur), ten akord zawiera tryton między tercją (H) a septymą (F). Tryton rozwiązuje się naturalnie: H idzie w górę do C, F w dół do E. To najsilniejsze ciążenie w całej muzyce tonalnej.
M:4/4
L:1/2
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
K:C
[V:RH] "G7"[FB]2 | "C"[Ec]2 |]
[V:LH] [G,,G,]2 | [C,C]2 |]
Akordy septymowe w gamie C-dur
Na każdym stopniu C-dur (tylko białe klawisze): Cmaj7, Dm7, Em7, Fmaj7, G7, Am7, Bm7♭5 (symbol angielski – nasz akord od H). W każdej tonacji durowej jest tylko jeden dominantowy akord septymowy: na 5. stopniu.
Przewroty akordów septymowych
Przy czterech dźwiękach są trzy przewroty. Cyfrowanie: 7 (postać zasadnicza), 6/5 (pierwszy przewrót), 4/3 (drugi), 4/2 lub 2 (trzeci, septyma w basie). Tradycja francuska ma własne symbole dominanty septymowej (7/+, 6/5 z przekreśloną 5, +6, +4, gdzie + oznacza dźwięk prowadzący) – warto je znać, czytając francuskie podręczniki.