Panowanie nad dynamiką
· Touché i brzmienie · Poziom 2 · 14 min
Dynamika to oddech muzyki. Utwór zagrany „cały mezzo forte” brzmi jak przemówienie czytane monotonnym głosem, nawet jeśli każdy dźwięk jest poprawny. Właśnie dlatego wynaleziono fortepian: jego pełna nazwa to pianoforte, „cicho-głośno”, bo w przeciwieństwie do klawesynu pozwala zmieniać głośność samym touché.
Skala dynamiki
| Znak | Nazwa włoska | Znaczenie |
|---|---|---|
| pp | pianissimo | bardzo cicho |
| p | piano | cicho |
| mp | mezzo piano | umiarkowanie cicho |
| mf | mezzo forte | umiarkowanie głośno |
| f | forte | głośno |
| ff | fortissimo | bardzo głośno |
| < / cresc. | crescendo | coraz głośniej |
| > / dim. | diminuendo, decrescendo | coraz ciszej |
Te znaki są względne: forte u Mozarta nie ma rozmachu forte u Rachmaninowa, a piano w dużej sali wciąż musi dotrzeć do ostatniego rzędu.
Jak uzyskać każdy stopień dynamiki
- Pianissimo: palce bardzo blisko klawisza (w kontakcie), powolne opadanie, ramię podtrzymywane. Niebezpieczeństwo: dźwięk może nie zabrzmieć – musisz dojść do dna, ale bez prędkości.
- Mezzo forte: po prostu ciężar rozluźnionego ramienia, przeniesiony przez mocny palec.
- Forte i fortissimo: więcej ciężaru, więcej prędkości, start z niewielkiej wysokości nad klawiszem. Pracują plecy i ramię; palce pozostają filarami.
Ćwiczenie – schody dynamiczne
- Na jednym dźwięku (G, trzeci palec) zagraj sześć razy z rzędu od pp do ff: sześć wyraźnie różnych stopni.
- Zejdź z powrotem od ff do pp. Nagraj się: czy stopnie są równe? Bardzo często mp i mf zlewają się ze sobą.
- To samo na pięciodźwiękowej gamie w górę (crescendo) i w dół (diminuendo).
- Na koniec zagraj poniższy przykład, przesadzając z dynamiką.
M:4/4 L:1/8 Q:1/4=72 K:C !p!CDEF !<(!GABc!<)! | !f!d2c2 !>(!B2A2!>)! | !p!G8 |]
Częste błędy:
- Przyspieszanie podczas crescendo i zwalnianie podczas diminuendo: głośność i tempo to dwa niezależne parametry.
- Zbyt wczesne dojście do szczytu crescendo. Złota zasada: crescendo zaczyna się piano, a większość narastania przypada na koniec.
- Zaniedbywanie pianissimo: to często najbardziej ekspresyjny i najtrudniejszy stopień dynamiki.
Wskazówka: wyobraź sobie, że każda fraza ma „szczyt” (często najwyższy albo najdłuższy dźwięk). Prowadź frazę ku niemu, potem odpuść. Nawet bez zapisanych oznaczeń muzyczna fraza prawie nigdy nie jest płaska.
Potem popracuj nad dynamiką na Odzie do radości: zagraj pierwszą frazę p, drugą mf, z małym crescendo ku końcowi każdej frazy.