Arpeggia i rotacja
· Gamy i arpeggia · Poziom 4 · 16 min
Arpeggio to akord, którego dźwięki gra się jeden po drugim. Na fortepianie to jeden z najczęstszych ruchów w repertuarze: romantyczne akompaniamenty, preludia Bacha, kadencje koncertów. To też jeden z najbardziej wymagających, bo odstępy są większe niż w gamie: kciuk musi pokonać tercję albo kwartę, a dłoń ciągle się otwiera i zamyka.
Podstawowe palcowania (prymy na białych klawiszach)
| Arpeggio | Prawa ręka (2 oktawy) | Lewa ręka (2 oktawy) |
|---|---|---|
| C-dur | 1 2 3 1 2 3 5 | 5 4 2 1 4 2 1 |
| G-dur | 1 2 3 1 2 3 5 | 5 4 2 1 4 2 1 |
| F-dur | 1 2 3 1 2 3 5 | 5 4 2 1 4 2 1 |
| a-moll | 1 2 3 1 2 3 5 | 5 4 2 1 4 2 1 |
| d-moll, e-moll | 1 2 3 1 2 3 5 | 5 4 2 1 4 2 1 |
W arpeggiach zaczynających się od czarnego klawisza stosuj tę samą logikę co w gamach: kciuk bierze biały klawisz. Na przykład w Es-dur, As-dur czy Des-dur prawa ręka gra w obrębie oktawy 2 1 2 4 (Es G B Es: 2 na Es, kciuk na G). Generator ćwiczeń serwisu pokazuje palcowanie w każdej tonacji.
M:4/4 L:1/8 Q:1/4=66 K:C !1!C!2!E!3!G!1!c !2!e!3!g!5!c'2 | !5!c'!3!g!2!e!1!c !3!G!2!E!1!C2 |]
Rotacja: sekret płynnych arpeggiów
Próba grania arpeggia samymi palcami, z dłonią zastygłą w rozciągnięciu, jest wyczerpująca i niebezpieczna dla ścięgien. Rozwiązaniem jest rotacja przedramienia, czyli ruch, jakim przekręcasz klamkę. Między kciukiem a piątym palcem przedramię lekko się obraca: „przelewa” ciężar w stronę małego palca, a potem z powrotem do kciuka. Każda nuta dostaje pomoc od ramienia, a dłoń nigdy nie musi pozostawać szeroko rozwarta.
Ćwiczenie rotacji na akordzie rozłożonym: kciuk gra, przedramię obraca się na zewnątrz do piątego palca, z powrotem w stronę kciuka do trzeciego i tak dalej. Palce są prawie bierne: to ramię się obraca.
M:4/4 L:1/8 Q:1/4=72 K:C !1!C!5!G!3!E!5!G !1!C!5!G!3!E!5!G | !1!D!5!A!3!F!5!A !1!D!5!A!3!F!5!A | !1!B,!5!G!3!D!5!G !1!B,!5!G!3!D!5!G | !1!C!5!G!3!E!5!G !1!C4 |]
Podkładanie kciuka w arpeggiach
- Kciuk wyrusza wcześnie, gdy tylko zagra drugi palec, a nadgarstek przesuwa się w bok.
- Łokieć towarzyszy ruchowi: odsuwa się od ciała w drodze w górę (prawa ręka).
- Żeby uniknąć dziur, ćwicz osobno „skok” 3→1: G (3), potem wyższe C (1), dziesięć razy, powoli, w kontakcie z klawiszami.
- Powyżej pewnego tempa dłoń już właściwie nie „podkłada” kciuka: przesuwa się drobnymi bocznymi ruchami ramienia. Przychodzi to naturalnie, jeśli podstawa jest giętka.
- Rozciąganie dłoni jak najszerzej i trzymanie jej w rozciągnięciu: szybko pojawia się napięcie, a dźwięk twardnieje.
- Obracanie nadgarstka jak wycieraczka zamiast przesuwania ramienia.
- Akcentowanie kciuka co oktawę: arpeggio zamienia się w ciąg trzydźwiękowych pakietów.