Fingerstyle i stroje otwarte: duch American Primitive

Pod koniec lat 50. młody gitarzysta z okolic Waszyngtonu, John Fahey (1939–2001), zaczął nagrywać solowe utwory na akustycznej gitarze ze stalowymi strunami, łącząc wiejskiego bluesa Charleya Pattona czy Skipa Jamesa, hymny, muzykę klasyczną, a później indyjskie ragi. Z odrobiną humoru nazwał ten styl American Primitive Guitar. Kontynuowali go Robbie Basho, Leo Kottke, potem Jack Rose (1971–2009) i wielu innych. To idealna muzyka do samotnej improwizacji: burdon w kciuku, strój otwarty, który dzwoni, i swobodna melodia na górze.

Składniki

• Strój otwarty: puste struny tworzą akord durowy. Wszystko dzwoni, a jeden palec (albo barré) wystarczy, by zmienić akord.
• Niezależny kciuk: gra bas na każdej mierze, albo na jednej strunie (bas „monotonic”), albo na przemian na dwóch strunach.
• Burdon: puste struny brzmiące pod melodią, jak dudy czy indyjska tanpura.
• Powtórzenie, które przemienia: motyw wraca, przesuwa się, wydłuża; utwór idzie naprzód drobnymi wariacjami.

Dwa historyczne stroje

Przydomki pochodzą od dwóch XIX-wiecznych utworów salonowych, The Siege of Sebastopol i Spanish Fandango, granych w tych strojach i znanych każdemu gitarzyście amerykańskiego Południa. Aby nastroić gitarę, otwórz stroik i wybierz „Open D” albo „Open G” w menu stroju.

Mapa wysokich strun w open D

C daje koloryt miksolidyjski, bardzo bluesowy i bardzo appalachijski. Cis daje koloryt durowy, jaśniejszy.

1. Kciuk „monotonic”

Kciuk gra pustą strunę 6 na każdej mierze, bez przerwy; palec wskazujący i środkowy improwizują na strunach 1 i 2. Pięciolinie poniżej pokazują rzeczywistą wysokość zapisaną o oktawę wyżej (jak cała muzyka gitarowa); ręcznie zapisana tabulatura jest w open D.

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=100
K:D clef=treble-8
[D,d] A [D,d] e [D,f] e [D,d] A | [D,f] g [D,a] g [D,f] e [D,d]2 | [D,d] =c [D,A] c [D,d] e [D,f] e | [D,d]2 [D,A]2 [D,A,DFAd]4 |]

d |-0-----0--2--4--2--0----|-4--5--7--5--4--2--0----|-0-----------0--2--4--2-|-0-----------0----------|
A |----0-----------------0-|------------------------|----3--0--3-------------|-------0-----0----------|
F#|------------------------|------------------------|------------------------|-------------0----------|
D |------------------------|------------------------|------------------------|-------------0----------|
A |------------------------|------------------------|------------------------|-------------0----------|
D |-0-----0-----0-----0----|-0-----0-----0-----0----|-0-----0-----0-----0----|-0-----0-----0----------|

2. Burdon, legato i slidy

Wolniejsze podejście, bliskie radze: struna 6 brzmi jako burdon, a melodia śpiewa na strunie 3 z hammer-onami od pustej struny i slidem. C w takcie 3 wnosi koloryt modalny.

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=66
K:D clef=treble-8
[D,F]2 (F G) A2 [Ad]2 | [D,B]3 A G2 F2 | [D,=c]2 B2 [Ad]2 G2 | [D,DFAd]8 |]

d |--------------------0----|------------------------|-------------0----------|-0----------------------|
A |--------------------0----|------------------------|------------------------|-0----------------------|
F#|-0-----0--h1--3----------|-3/5------3--1-----0----|-6-----5-----3-----1----|-0----------------------|
D |-------------------------|------------------------|------------------------|-0----------------------|
A |-------------------------|------------------------|------------------------|------------------------|
D |-0-----------------------|-0----------------------|-0----------------------|-0----------------------|

3. Improwizacja w ramach

Utwory Faheya czy Jacka Rose’a to formy otwarte: części skomponowane przeplatają się z fragmentami, w których gitarzysta zatrzymuje się, powtarza, rozwija. Prosty plan dla twoich własnych improwizacji:

1. Temat (8 taktów): stały motyw nad kciukiem „monotonic”.
2. Burdon: na samym D powoli badaj dwa–trzy dźwięki, potem stopniowo poszerzaj zakres i gęstość rytmiczną, jak w alapie, a potem jorze ragi.
3. Gdzie indziej: barré na progu 5 (G) albo 7 (A) przez kilka taktów, z tym samym motywem.
4. Powrót do tematu, potem do otwartego akordu, który wybrzmiewa aż do ciszy.

Ćwiczenie krok po kroku

1. Nastrój gitarę na open D. Graj sam kciuk na strunie 6 z metronomem przez dwie minuty, aż stanie się automatyczny.
2. Nie zatrzymując kciuka, dodaj jeden dźwięk melodii na miarę na strunie 1 (progi 0, 2, 4, 5, 7).
3. Dodaj strunę 2 i dźwięki między miarami. Potem zaimprowizuj cztery takty, powtórz je, zmień zakończenie.
4. Wypróbuj burdon: pozwól pustym strunom 6 i 1 dzwonić i powoli improwizuj na strunie 3, z legato i slidami.
5. Zbuduj trzyminutowy utwór według planu „temat – burdon – gdzie indziej – powrót”. Nagraj go.