Pianistyka pop, muzyka filmowa i minimalizm

Otwórz dowolną platformę streamingową: tysiące spokojnych, wzruszających utworów na fortepian solo zbierają miliony odtworzeń. Ich język dziedziczy trzy tradycje: piosenkę pop (krótkie, skuteczne pętle akordów), muzykę filmową (sztukę budowania emocji) i amerykański minimalizm lat 60. i 70. (Terry Riley, Steve Reich, Philip Glass: powtórzenie jako silnik). Styl wygląda na prosty; w rzeczywistości jest niezwykle wymagający, bo słychać każdy dźwięk.

Odciski palców stylu

• Krótkie zapętlone następstwa akordów: I–V–vi–IV (C–G–Am–F), vi–IV–I–V, I–vi–IV–V. Cztery akordy wystarczą na cały utwór.
• „Otwarte” akordy: akordy sus2 / sus4 (tercja zastąpiona sekundą lub kwartą), add9, septymy wielkie. Brzmią nowocześnie i lekko zawieszone.
• Lewa ręka w oktawach lub kwintach albo w szerokich pasażach: bas jest przestronny i prosty.
• Budowanie warstwami: zacznij sam i ascetycznie, dodaj rejestr, potem głos, potem oktawy; emocjonalny szczyt przychodzi w dwóch trzecich.
• Ostinato: motyw powtarzany nieustępliwie, podczas gdy harmonia lub melodia powoli ewoluuje nad nim lub pod nim.
• Procesy minimalistyczne: proces addytywny (dodawanie jednej nuty przy każdym powtórzeniu), przesunięcie fazowe (dwa identyczne wzory rozjeżdżające się, jak w Piano Phase Reicha), pasaże w stylu Glassa.

Popowa pętla i akordy zawieszone

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=76
K:C
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] "Csus2"[Gcd]2 [Gcd]2 "C"[Gce]2 [Gce]2 | "G"[GBd]2 [GBd]2 "Gsus4"[Gcd]2 "G"[GBd]2 | "Asus2"[ABe]2 [ABe]2 "Am"[Ace]2 [Ace]2 | "Fsus2"[Gcf]2 [Gcf]2 "F"[Acf]2 [Acf]2 |]
[V:LH] [C,,C,]8 | [G,,G,]8 | [A,,A,]8 | [F,,F,]8 |]

I–V–vi–IV, najczęściej używane następstwo akordów w popie. Ale posłuchaj, co je ożywia: każdy akord przychodzi „zawieszony” (D zamiast E w C, C zamiast H w G, H w a-moll, G w F), a potem się rozwiązuje. Te małe napięcia i rozładowania w głosie środkowym tworzą ruch wewnątrz statycznych harmonii. Lewa ręka w oktawach kładzie szeroki fundament.

Budowanie emocji: technika „filmowa”

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=72
K:C
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] "Am(add9)"[Ee]4 [Dd]2 [Cc]2 | "F(add9)"[Cc]6 z2 | "C(add9)"[Gg]4 [Ee]2 [Dd]2 | "G(add9)"[Dd]8 |]
[V:LH] A,,E,B,C ECB,E, | F,,C,G,A, CA,G,C, | C,G,DE GEDG, | G,,D,A,B, DB,A,D, |]

Następstwo zmienia się w vi–IV–I–V (te same akordy, inna kolejność, bardziej melancholijna barwa). Melodia jest zdwojona w oktawie („śpiewasz głośniej”, nie waląc w klawisze), a lewa ręka rozwija szerokie pasaże, które zawierają nonę. W utworze ten fragment byłby drugim lub trzecim przedstawieniem tematu: pierwsze byłoby pojedynczą linią w średnim rejestrze nad wytrzymanymi dźwiękami lewej ręki. Ten sam materiał, rosnąca gęstość: oto sekret całej muzyki filmowej.

Minimalizm: przesunięcie fazowe

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=120
K:C
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] cega gede | cega gede | cega gede |]
[V:LH] C,E,G,A, G,E,D,E, | E,G,A,G, E,D,E,C, | G,A,G,E, D,E,C,E, |]

Obie ręce grają ten sam ośmionutowy wzór. Takt 1: razem (w odległości oktawy). Takt 2: lewa ręka „wyprzedziła” o jedną ósemkę. Takt 3: o dwie ósemki. Z każdym przesunięciem wyłaniają się nowe harmonie i rytmy, choć nie wymyślono ani jednej nowej nuty. W Piano Phase Steve Reich pozwala temu dryfowi zachodzić bardzo stopniowo między dwoma pianistami; my robimy to skokami. Spróbuj powtórzyć każdy takt cztery razy, zanim przejdziesz dalej: pojawi się efekt hipnotyczny.

Proces addytywny

Inna technika minimalistyczna: zacznij od dwunutowego fragmentu, powtórz go, potem dodaj nutę, potem kolejną… Philip Glass buduje w ten sposób całe utwory z pasaży, które się wydłużają i skracają. Zasada: zmieniaj naraz tylko jeden parametr (nutę, akord, rejestr), aby słuchacz odbierał każdą zmianę jako wydarzenie.

Przepis

1. Wybierz czteroakordową pętlę i wolne tempo (60–80).
2. Napisz wzór lewej ręki (oktawy albo szeroki pasaż) i prosty 8-taktowy temat, który mogłoby niemal zaśpiewać dziecko.
3. Część 1: sam temat, jeden głos, średni rejestr, p.
4. Część 2: ten sam temat, lewa ręka w pasażach, kontrapunkt melodyczny albo wysokie ostinato.
5. Część 3 (szczyt): temat w oktawach, rejestr wyżej, pełniejsze akordy, f.
6. Coda: powrót do ascetyczności początku i końcowy akord zawieszony (sus2 lub add9).

Twój warsztat

1. Posłuchaj i porównaj kilka następstw akordów na stronie następstw akordów; wybierz to, które pasuje do emocji, o którą ci chodzi.
2. Improwizuj do popowego akompaniamentu w C, aż znajdziesz dwutaktową frazę, którą chcesz grać jeszcze raz.
3. W piano rollu zbuduj swój utwór w trzech częściach (ascetyczna, wzbogacona, szczyt) plus coda, o długości od 24 do 32 taktów.
4. Dodaj 8-taktową część minimalistyczną: ostinato prawej ręki, które się przesuwa lub wydłuża, podczas gdy lewa ręka trzyma pętlę.
5. Wyeksportuj lub skopiuj temat do edytora ABC, aby się nim podzielić.
6. Samokontrola: narysuj na kartce krzywą intensywności swojego utworu. Jeśli stopniowo rośnie do punktu dwóch trzecich, a potem opada, twoja konstrukcja jest solidna.