Dobór akordów pod melodię

Napisałeś melodię, śpiewa sama… a teraz chciałbyś usłyszeć ją w pełnym stroju. Harmonizować to wybierać na każdą chwilę melodii akord, który ją podtrzymuje. Dobra wiadomość: zaledwie trzema akordami – stopniami I, IV i V – zharmonizujesz zdecydowaną większość prostych melodii durowych. Ta lekcja daje ci metodę krok po kroku, tę samą, której używali kompozytorzy od Bacha po współczesnych autorów piosenek.

1. Trzy filary: I, IV i V

W C-dur trzy główne akordy to C (C–E–G, stopień I), F (F–A–C, stopień IV) i G (G–H–D, stopień V, często wzbogacany do G7 o dźwięk F). Razem zawierają wszystkie dźwięki gamy. Spójrz na tę tabelę: dla każdego dźwięku melodii pokazuje, które akordy go zawierają.

Ta tabela to twój kompas. Gdy dźwięk należy do dwóch akordów (C, G, F), masz prawdziwy kompozytorski wybór – i właśnie tam rodzi się kolor.

2. Złota zasada: dźwięki akordu na mocnych miarach

Nie harmonizujesz każdego dźwięku. Najpierw spójrz na mocne miary (1. i 3. miara w 4/4): to one „niosą” harmonię. Dźwięki na słabych miarach mogą leżeć poza akordem, o ile poruszają się krokiem sekundowym: to dźwięki przejściowe lub dźwięki zamienne. Oto czterotaktowa melodia zharmonizowana jednym akordem na takt.

M:4/4
L:1/4
Q:1/4=88
K:C
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] "C"E2 D C | "F"A2 c A | "G"d2 B G | "C"c4 |]
[V:LH] [C,E,G,]4 | [F,A,C]4 | [G,B,D]4 | [C,E,G,]4 |]

Takt 1: E (miara 1) i C (miara 3) należą do C-dur; D na mierze 2 to dźwięk przejściowy. Takt 2: A i C należą do F. Takt 3: D i G są w G. Takt 4: powrót do C, fraza jest zamknięta.

3. Dźwięki obce akordowi: bez paniki

Płynna melodia nieuchronnie zawiera dźwięki spoza akordu. Dopóki stoją na słabej mierze i łączą krokiem sekundowym dwa dźwięki akordu, ucho je akceptuje, a nawet lubi: to one tworzą ruch.

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=80
K:C
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] "C"c2 BA G2 E2 | "F"F2 GA c2 A2 | "G"B2 cd B2 G2 | "C"c6 z2 |]
[V:LH] [C,E,G,]8 | [F,A,C]8 | [G,B,D]8 | [C,E,G,]8 |]

Takt 1: H i A łączą C z G – dźwięki przejściowe. Takt 2: G łączy F z A. Takt 3: C łączy H z D. Widzisz zasadę: dźwięk obcy akordowi jest „przechodniem”, nigdy nie „siada”.

4. Jeden dźwięk, wiele kolorów

Dźwięk E należy do C-dur (jako tercja), a-moll (jako kwinta) i e-moll (jako pryma). Posłuchaj, jak ta sama melodia zmienia emocję zależnie od akordu: jasna nad C, tęskna nad a-moll, unosząca się nad e-moll.

M:4/4
L:1/4
Q:1/4=72
K:C
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] "C"E4 | "Am"E4 | "Em"E4 | "C"E4 |]
[V:LH] [C,E,G,]4 | [A,,C,E,]4 | [E,G,B,]4 | [C,E,G,]4 |]

Zapamiętaj: harmonizowanie to nie szukanie jedynej dobrej odpowiedzi, tylko wybór oświetlenia. Akordy poboczne (ii = d-moll, iii = e-moll, vi = a-moll) często zastępują I, IV lub V, dodając niuansu: vi zastępuje I, ii zastępuje IV.

5. Metoda w pięciu krokach

1. Ustal tonację i ostatni dźwięk (zwykle tonikę).
2. Zakreśl dźwięki na mocnych miarach w każdym takcie.
3. Wypisz możliwe akordy dla każdego z nich, korzystając z tabeli.
4. Zacznij od końca: ostatni takt to prawie zawsze I, przedostatni prawie zawsze V. Najpierw ustal te dwa akordy.
5. Uzupełnij resztę, stawiając na różnorodność i naturalny ruch (I → IV → V → I to kręgosłup).

Twój warsztat

1. Otwórz piano roll i napisz (albo wykorzystaj ponownie) 8-taktową melodię w C-dur, w półnutach i ćwierćnutach.
2. Na kartce zapisz dźwięki z 1. i 3. miary każdego taktu, a potem możliwe akordy (I, IV lub V) według tabeli.
3. Najpierw ustal zakończenie: takt 7 = G (V), takt 8 = C (I). Potem uzupełnij takty 1–6.
4. Zapisz akompaniament w lewej ręce jako akordy blokowe (całe nuty), między C2 a C4. Posłuchaj.
5. Zamień jeden akord C na a-moll (vi), a jeden akord F na d-moll (ii): porównaj obie wersje i zachowaj tę, która bardziej ci się podoba.
6. Samokontrola: czy na każdej mocnej mierze dźwięk melodii należy do akordu? Czy twoja fraza kończy się V → I?