Piszemy piosenkę na otwartych akordach z kapodastrem – darmowy kurs:

Ogromna część popularnych piosenek, od folku przez rocka po piosenkę francuską, powstała z gitarą w ręku, na garstce otwartych akordów. To nie przypadek: gitara daje ci naraz harmonię, rytm i coś, nad czym można śpiewać. Z pięcioma lub sześcioma chwytami i kapodastrem każda tonacja jest w zasięgu ręki. Ta lekcja uzupełnia ogólną lekcję o formie piosenkowej o narzędzia gitarzysty.

1. Rodziny akordów

W tonacji durowej „naturalne” akordy to I, ii, iii, IV, V i vi. Na gitarze niektóre tonacje prawie w całości wypadają na otwartych akordach: to w nich komponujemy, w razie potrzeby przenosząc wszystko kapodastrem.

Tonacja	I	ii	iii	IV	V	vi	Na gitarze
G	G	Am	Bm	C	D	Em	Bardzo wygodna; Bm (czyli h-moll) może stać się Bm7 (x20202)
C	C	Dm	Em	F	G	Am	Tylko F wymaga małego barré
D	D	Em	F♯m	G	A	Bm	Jasna; dwa barré (F♯m, Bm)
A	A	Bm	C♯m	D	E	F♯m	Idealna do rocka i bluesa
E	E	F♯m	G♯m	A	B	C♯m	Potężna (pusta niska struna E); B (czyli H-dur) często grane jako B7

W piosence molowej myśl o tonacjach równoległych: a-moll (rodzina C) i e-moll (rodzina G). W symbolach akordów (angielskich) B oznacza nasze H.

2. Palce „kotwice”

Sekret akustycznego popu: trzymaj palec serdeczny i mały na 3. progu strun 2 i 1, podczas gdy pozostałe palce zmieniają chwyt. Te dwa dźwięki (D i G) brzmią we wszystkich akordach i nadają następstwu migoczącą, jednolitą barwę. Zmiany chwytów stają się też dużo łatwiejsze.

Spróbuj G – Cadd9 – Em7 – Dsus4: to słynne następstwo I – IV – vi – V, ubrane we wspólne dźwięki.

3. Kapodaster: transpozycja bez zmiany chwytów

Kapodaster to mechaniczne barré: każdy próg podnosi wszystko o półton. Zachowujesz otwarte chwyty (i ich dźwięczne puste struny) w dowolnej tonacji. Jak znaleźć właściwą: zaśpiewaj melodię na chwytach z G, a potem przesuwaj kapodaster próg po progu, aż twojemu głosowi będzie wygodnie, bez napięcia na górze i bez zanikania na dole.

Kapodaster	Chwyty z G	Chwyty z C	Chwyty z D	Chwyty z E	Chwyty z A
Próg 2	A	D	E	Fis	H
Próg 3	B	Es	F	G	C
Próg 4	H	E	Fis	Gis	Cis
Próg 5	C	F	G	A	D
Próg 7	D	G	A	H	E

W tabeli podajemy brzmiące tonacje z polskimi nazwami (H = angielskie B, B = angielskie B♭). Dwa zastosowania dla autora piosenek: barwa (chwyty z D na 7. progu: brzmienie małej harfy; chwyty z E bez kapodastra: szerokie, głębokie brzmienie) i dwie gitary: jedna gra chwyty z G na 2. progu, druga chwyty z D na 7. progu. Obie brzmią w A, ale z różnymi voicingami: brzmienie otwiera się jak mała orkiestra.

4. Zwrotka i refren: tworzenie kontrastu

Zwrotka opowiada, refren ogłasza. Na gitarze najprostsze dźwignie to: rejestr (melodia refrenu idzie wyżej), akord początkowy (zwrotka zaczyna się na I, refren na IV lub vi), prawa ręka (arpeggio w zwrotce, bicie w refrenie) i rytm harmoniczny (jeden akord na takt w zwrotce, dwa w refrenie).

Czterotaktowa zwrotka na następstwie z palcami-kotwicami:

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=88
K:G clef=treble-8
"G"B2 B A G2 A B | "Cadd9"c2 B A G4 | "Em7"B2 B A G2 E D | "Dsus4"D4 "D"z4 |]

I refren, który zaczyna się na IV i wspina się o stopień wyżej:

M:4/4
L:1/8
Q:1/4=88
K:G clef=treble-8
"C"e2 e d c2 d e | "G"d2 B A G4 | "Em"e2 d B "C"c2 B A | "D"A4 z4 |]

Zwrotka krąży wokół G i H; refren wspina się do E i kończy zawieszony na A (kwinta D): domaga się powtórzenia.

Rada autora piosenek: pisz melodię, śpiewając, a nie grając. Gitara podsuwa akordy, ale jeśli szukasz melodii na gryfie, ryzykujesz pisanie linii „palcowych” zamiast „głosowych”. Zapętl następstwo i improwizuj głosem (nawet na bezsensownych sylabach), a potem nagraj się.

Częste błędy:

Refren w tym samym rejestrze co zwrotka: nic nie startuje.
Tonacja wybrana pod palce, a nie pod głos: zawsze sprawdzaj z kapodastrem.
To samo bicie od początku do końca: prawa ręka to twoje pierwsze narzędzie aranżacyjne.

Twój warsztat

Wybierz rodzinę (G lub C) i czteroakordowe następstwo. Zapętl je z prostym biciem.
Improwizuj głosem melodię nad pętlą przez pięć minut, nagrywając się. Zachowaj najlepszy czterotaktowy fragment: to twoja zwrotka.
Znajdź swoją tonację z kapodastrem, a potem zapisz akordy i pozycję kapodastra („Kapodaster 3, chwyty z G”).
Napisz refren, który zaczyna się na innym akordzie i idzie wyżej niż zwrotka. Zmień też bicie prawej ręki.
Skopiuj melodię do edytora ABC (dodaj clef=treble-8 do linii K:, aby zapisać ją jak nuty gitarowe) razem z symbolami akordów.

Samokontrola: czy ktoś, kto słucha twojej piosenki, potrafi bez podpowiedzi powiedzieć, gdzie zaczyna się refren?