Joseph Haydn (1732–1809)

Syn wiejskiego kołodzieja, Joseph Haydn śpiewał jako chłopiec w chórze katedry św. Szczepana w Wiedniu. Gdy przeszedł mutację, ledwo wiązał koniec z końcem, udzielając lekcji i imając się dorywczych prac, a kompozycji uczył się w dużej mierze sam, zwłaszcza studiując sonaty Carla Philippa Emanuela Bacha.

W 1761 roku wstąpił na służbę książąt Esterházych, dla których pracował prawie trzydzieści lat. Odizolowany w pałacu Eszterháza, z orkiestrą do dyspozycji, mógł – jak sam mówił – swobodnie „eksperymentować”: to tam ukształtował symfonię i kwartet smyczkowy w znanej nam postaci.

Sławny w całej Europie, dwukrotnie odbył długie podróże do Londynu (1791–1792 i 1794–1795), gdzie napisał swoje ostatnie dwanaście symfonii, tzw. „londyńskie”. Potem skomponował wielkie oratoria: Stworzenie świata i Pory roku. Był przyjacielem Mozarta i przez krótki czas nauczycielem młodego Beethovena.

Na fortepian Haydn pozostawił około sześćdziesięciu sonat, tria i cykle wariacji. Jego muzyka wyrasta z małych motywów rozwijanych ze zdumiewającą logiką i dowcipem: nieoczekiwane pauzy, fałszywe zakończenia, nagłe zmiany dynamiki. Dla pianistów to szkoła przejrzystości, artykulacji i humoru.