Renaissance (1400–1600)

In de 15e en 16e eeuw herontdekte Europa de oudheid en zette het de mens centraal. In de muziek betekende dat een zoektocht naar helderheid en evenwicht: de stemmen zijn gelijkwaardig, ze imiteren elkaar, en componisten willen dat de tekst verstaanbaar blijft.

Franco-Vlaamse musici zoals Josquin des Prez domineerden Europa. Hun kunst is gebouwd op contrapunt: dezelfde frase gaat verschoven van de ene stem naar de andere, zoals in een canon. De akkoorden die we nu majeur en mineur noemen, kwamen vaker voor, maar muziek werd nog altijd in modi gedacht.

Een technische revolutie veranderde alles: in 1501 gaf Ottaviano Petrucci in Venetië de eerste bundel polyfone muziek uit, gedrukt met losse letters. Muziek reisde, en liefhebbers konden bladmuziek kopen en thuis spelen.

Instrumentale muziek werd zelfstandiger. In Spanje publiceerde Luis de Milán in 1536 het eerste boek voor de vihuela, een verwant van de gitaar, en Alonso Mudarra drukte in 1546 de oudst bekende stukken voor gitaar (toen met vier koren snaren). Men danste de pavane, de gaillarde en de branle, die Thoinot Arbeau stap voor stap beschreef in zijn Orchésographie (1589).