De ii–V–i in mineur
Muziektheorie · Jazzharmonie · Niveau 4 · 12 min
In mineur krijgt de ii–V–i een andere kleur. We bouwen hem op c-klein harmonisch (C D Es F G As B):
- ii: Dm7♭5 (D F As C), het halfverminderde akkoord;
- V: G7♭9 (G B D F As), een dominant met een verlaagde none – ook geschreven als G7alt, met gealtereerde spanningstonen;
- i: Cm6, Cm(maj7) of Cm7, afhankelijk van de stijl.
De As die de eerste twee akkoorden delen, geeft die donkere, dramatische smaak die zo typisch is voor ballads in mineur en Latin jazz.
M:4/4
L:1/4
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
K:C
[V:RH] "Dm7b5"[F_Ac]4 | "G7b9"[F_A=B]4 | "Cm6"[_EAc]4 |]
[V:LH] D,4 | G,,4 | C,4 |]
Volg de stemmen: F → F → Es, As → As → A♮, C → B → C. Drie bijna roerloze lijnen, en toch drie heel verschillende kleuren.
Welk tonica-akkoord?
- Cm6 (C Es G A): een „melodisch mineur”-klank, heel jazzy, stabiel.
- Cm(maj7) (C Es G B): film-noirkleur, mysterieus.
- Cm7 (C Es G Bes): zachter, modaal, vaak als het akkoord lang duurt of in een bossa- of soulcontext.
Majeur en mineur mengen
Muzikanten mengen die twee graag: een „gewone” ii in mineur (Dm7) gevolgd door een gealtereerde V (G7♭9) die oplost naar een I in majeur (Cmaj7). De V7♭9 voegt net voor de helderheid van de oplossing een donkere spanning toe.
Tip aan het klavier: speel op Dm7♭5 gewoon een f-kleindrieklank (F As C) in de rechterhand boven de bas D. Speel op G7♭9 een verminderd septiemakkoord (B D F As) boven de bas G: dat is precies G7♭9 zonder grondtoon.
Verwar Dm7♭5 (D F As C) niet met D°7 (D F As B). Het halfverminderde akkoord heeft een kleine septiem, het verminderde een verminderde septiem.