Het sostenutopedaal
· Pedaalgebruik · Niveau 5 · 10 min
Het middelste pedaal van een vleugel is het sostenutopedaal. Het is het minst bekende, maar biedt een unieke mogelijkheid: alleen bepaalde noten laten doorklinken terwijl de andere droog blijven.
Hoe het werkt
- Je speelt een of meer noten en houdt ze vast met je vingers: hun dempers zijn opgetild.
- Je drukt het sostenutopedaal in: het „vangt” precies die dempers in opgetilde stand.
- Je laat je vingers los: die noten blijven klinken. Alle noten die je daarna speelt, gedragen zich normaal (gedempt bij het loslaten), tenzij je ook het rechterpedaal gebruikt.
Belangrijk: druk het sostenutopedaal in nadat je de vast te houden noten hebt gespeeld en voordat je ze loslaat.
M:4/4
L:1/8
Q:1/4=80
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
[V:RH] z2 .[EGc]2 .[FAc]2 .[EGc]2 | z2 .[DGB]2 .[CEG]2 .[DFB]2 |]
[V:LH] "^sost."[C,,C,]8- | [C,,C,]8 |]
Hier wordt het lage octaaf door het sostenutopedaal opgevangen; de akkoorden van de rechterhand blijven scherp los, wat met het rechterpedaal onmogelijk zou zijn.
Toepassingen
- Orgelpunten (aangehouden bas) onder wisselende harmonieën of losse passages.
- Muziek uit de 20e eeuw: Debussy (sommige edities), Ravel, Messiaen, Barber en Crumb gebruiken het of hebben er baat bij.
- Combinatie met het rechterpedaal: sostenuto houdt de bas vast, het rechterpedaal wisselt er vrij boven.
Let op: op veel (staande) piano's is het middelste pedaal geen echt sostenuto: vaak is het een studiedemper (een viltstrook komt tussen hamers en snaren om heel stil te oefenen) of een rechterpedaal dat alleen op de bas werkt. Op digitale piano's hangt het gedrag af van het model.
Tip: train de coördinatie: de linkerhand speelt het octaaf, een voet drukt het sostenuto in en de rechtervoet blijft vrij voor het rechterpedaal. Sommige pianisten bedienen het sostenuto met de linkervoet, zodat de rechtervoet op het rechterpedaal kan blijven.
← Het linkerpedaal (una corda) · Pedaalgebruik door de eeuwen heen →