Impressionisme (ca. 1890–1920)

Het woord komt uit de schilderkunst (Monet, Impression, soleil levant) en Debussy had er eigenlijk een hekel aan. Toch beschrijft het goed een Franse revolutie rond 1900: de muziek zoekt kleur, sfeer en suggestie in plaats van ontwikkeling en tonale spanning.

Kenmerken

• Nieuwe toonladders: oude modi, de pentatonische toonladder, de heletoonsladder (zes noten op een hele toon van elkaar).
• Akkoorden om hun kleur: onopgeloste septiemen en nones, parallelle akkoorden (planing), kale kwarten en kwinten.
• Verre invloeden: de Javaanse gamelan, gehoord op de Wereldtentoonstelling van Parijs in 1889, een gedroomd Spanje, de oudheid.
• De klank van de piano zelf: resonantie, aangehouden pedaal, klankwolken, extreme registers.
• Suggestieve titels (in Debussy's Préludes staan ze aan het eind van elk stuk, tussen haakjes).

De heletoonsladder

M:4/4
L:1/4
K:C
C D E ^F | ^G ^A c2 |]

Zonder halve tonen heeft ze geen leidtoon en geen duidelijke tonica: alles zweeft. Debussy gebruikt ze in „Voiles” (Préludes, boek I).

Parallelle akkoorden

In plaats van de stemmen in tegenbeweging te laten gaan, wordt dezelfde akkoordvorm als een blok verschoven, als een penseelstreek: kwintparallellen, verboden in de klassieke harmonie, worden een kleur.

M:4/4
L:1/4
%%staves {RH LH}
V:RH clef=treble
V:LH clef=bass
K:C
[V:RH] [EGc]2 [FAd]2 | [GBe]2 [FAd]2 | [EGc]4 |]
[V:LH] [C,G,]4 | [C,G,]4 | [C,G,]4 |]

Componisten en werken om te beluisteren

In stijl spelen

• Pedaal: royaal maar precies; halfpedaal, „fladderpedaal” (snelle kleine opwaartse bewegingen) om op te helderen zonder af te kappen.
• Una corda voor verre klanken; Debussy droomde van een piano „zonder hamers”.
• Aanslag: druk de toets in in plaats van erop te slaan, vingers dicht bij de toetsen, ontspannen armgewicht.
• Klankvlakken: elke laag (aangehouden bas, akkoorden, melodie) heeft haar eigen volume.
• Exact ritme: ondanks de harmonische nevel eist Debussy een grote ritmische precisie.